راه روشن (ترجمه المحجة البيضاء) - الفيض الكاشاني - الصفحة ٣١٥ - فضيلت رجا و ترغيب به آن

ورطه غرور و آرزوها دانست.

اين بيان حالت رجا و علمى است كه آن را به وجود مى‌آورد و عملى است كه ثمره آن است. دليل آن كه رجا به بارآورنده اين اعمال است حديث زيد الخيل است كه به پيامبر خدا (ص) عرض كرد: آمده‌ام تا از شما بپرسم نشانه كسى كه خدا او را نخواهد و نشانه كسى كه خدا او را بخواهد چيست؟ پيامبر (ص) فرمود: «چگونه بامداد كردى؟» عرض كرد: بامداد كردم در حالى كه نيكى و اهل نيكى را دوست مى‌دارم و اگر بر انجام دادن چيزى از آن توانايى يابم به آن شتاب مى‌كنم و به پاداش نيكى يقين دارم و اگر چيزى از آن از من فوت شود اندوهگين مى‌شوم و آن را آرزو مى‌كنم، فرمود: «اين نشانه‌اى است از خدا در كسى كه او را بخواهد، و اگر نسبت به تو چيز ديگرى مى‌خواست آن را براى تو آماده مى‌كرد و باك نداشت كه در كدام وادى هلاك شوى.»«٨»

پيامبر (ص) نشانه كسى را كه خداوند خير او را اراده كرده بيان فرموده و اگر كسى بدون اين نشانه‌ها اميد دارد كه خدا خير او را اراده كرده باشد فريب خورده و مغرور است.

فضيلت رجا و ترغيب به آن‌

بدان عمل اگر از روى رجا انجام شود برتر از اداى آن از روى خوف است، زيرا مقرّبترين بندگان به خدا محبوبترين آنها نزد اوست و دوستى سبب غلبه رجاست. اين مطلب را قياس كن به دو پادشاه كه يكى را از بيم مجازاتهايش فرمانبردارى و ديگرى را به اميد پاداشهايش خدمت كنند. از اين رو درباره رجا و داشتن حسن ظنّ به خدا بويژه به هنگام مرگ احاديث رغبت انگيزى وارد شده و خداوند متعال فرموده است: لا تَقْنَطُوا من رَحْمَةِ الله.«٩» پس نوميدى را حرام كرده است.

در اخبار يعقوب پيامبر (ع) آمده است كه خداوند به او وحى فرمود: آيا مى‌دانى چرا ميان تو و يوسف جدايى انداختم؟ اين به سبب آن بود كه گفتى: مى‌ترسم گرگ او را بخورد و شما از او غافل باشيد، چرا از گرگ بيم داشتى و به من اميد نداشتى، چرا غفلت برادرانش را به نظر آوردى و حفظ مرا از او در نظر نگرفتى؟