حركت كند بلكه نيازمند بادى است كه آن را به جنبش درآورد و به قهر و عنف آن را بر زمين وارد سازد تا در آن نفوذ كند. خداوند به اين مطلب اشاره كرده و فرموده است:

وَ أَرْسَلْنَا الرِّياحَ لَواقِحَ،«٥٣» القاح آنها ايجاد پيوند ازدواج ميان هوا و آب و زمين است. و نيز همه اينها كافى نيست چنانچه در سرماى زياد و زمستانى سخت قرار داده شود، در اين صورت به هواى بهار و گرماى تابستان نيازمند است. بنابر اين روشن شد كه گياهان براى غذاى خود به چهار چيز نياز دارند.

اينك بنگر كه هر كدام از اين چهار چيز به چه اشيايى نياز دارند، چه آب محتاج آن است كه از درياها و چشمه‌ها و رودها و جويها به كشتزارها سرازير شود و ملاحظه كن كه چگونه حق تعالى درياها را آفريد و چشمه‌ها را روان كرد و از آنها جويها جارى ساخت. آنگاه ممكن است زمين مرتفع باشد و آب بدان نرسد. بنگر كه چگونه خداوند ابرها را آفريد و بادها را بر آنها چيره ساخت تا به فرمان او آنها را به اطراف زمين براند و آنها ابرهايى هستند كه از آب گرانبارند. سپس توجّه كن چگونه خداوند آنها را در هنگام بهار و پاييز به اندازه نياز به سرزمينها روانه مى‌كند، و بنگر چگونه كوهها را نگهدار آبها آفريده به طورى كه چشمه‌ها بتدريج از آنها روان مى‌شود اگر يكباره از آنها جارى مى‌شد شهرها در آب فرو مى‌رفت و كشتزارها و احشام نابود مى‌شد. بنابر اين نعمتهاى الهى در كوهها و ابرها و درياها و بارانها غير قابل شمارش است.

امّا گرمى ميان آب و زمين حاصل نمى‌شود، چه هر دو سردند و بنگر كه خداوند چگونه خورشيد را آفريد و آن را مأمور و مسخّر گردانيد و آن را با همه دورى از زمين گرم كننده آن در وقتى معيّن قرار داد نه در همه اوقات تا وقتى كه به سرما نياز است زمين سرد و در هنگامى كه به گرما نياز است زمين گرم باشد، و اين يكى از حكمتهاى آفرينش خورشيد است و حكمتهايى كه در آن مى‌باشد بيشتر از آن است كه شمرده شود.

سپس هنگامى كه روييدنيها از زمين برآيند در ميوه‌ها انعقاد و صلابتى پديد مى‌آيد كه نيازمند به رطوبتى است تا آنها را نضج دهد و به كمال رساند. بنگر چگونه خداوند ماه را آفريد و مرطوب كردن زمين را از ويژگيهاى آن قرار داد همچنان كه خورشيد را به گرم كردن اختصاص داد، و ماه به تقدير آفريدگار حكيم ميوه‌ها را نضج و پختگى مى‌دهد و به آنها رنگ مى‌بخشد. به همين سبب اگر درختان در سايه‌اى قرار گيرند كه‌

«٥٣» حجر / ٢٢: بادها را براى بارور ساختن فرستاديم .