راه روشن (ترجمه المحجة البيضاء) - الفيض الكاشاني - الصفحة ٦٦ - اقسام گناهان و نسبت آنها با صفات انسان

نيز: وَ أَنْ لَيْسَ لِلْإِنْسانِ إِلَّا ما سَعى‌«٥٢» و نيز: فَمَنْ يَعْمَلْ مِثْقالَ ذَرَّةٍ خَيْراً يَرَهُ، وَ من يَعْمَلْ مِثْقالَ ذَرَّةٍ شَرًّا يَرَهُ«٥٣» و جز اينها آيات و روايات ديگرى در كتاب و سنّت موجود است كه دلالت دارد، بر اين كه ثواب و عقاب جزاى اعمال است و همه آنها بر پايه عدالت است و هيچ ستمى در كار نيست بلكه جنبه عفو و رحمت غلبه دارد، زيرا بر طبق آنچه پيامبر ما (ص) خبر داده خداوند فرموده است: «رحمت من بر خشم من پيشى دارد.»«٥٤» و حقّ تعالى فرموده است: وَ إِنْ تَكُ حَسَنَةً يُضاعِفْها وَ يُؤْتِ من لَدُنْهُ أَجْراً عَظِيماً«٥٥». بنابر اين ارتباط درجات بهشت و دركات جهنّم با حسنات و سيّئات بطور كلّى روشن است، امّا تفصيل آن جز از طريق ظنّ حاصل نمى‌شود و مستند آن ظواهر اخبار و نوع حدسى است كه به كمك نور بصيرت و چشم عبرت بين به دست مى‌آيد، از اين رو مى‌گوييم: هر كس اساس ايمان او محكم باشد، و از گناهان كبيره دورى كند، و واجبات يعنى اركان پنجگانه را نيكو به جا آورد و جز گناهان صغيره پراكنده‌اى را مرتكب نشود و بر آنها اصرار نورزد به نظر مى‌رسد عذاب او منحصر به سختگيرى در حساب باشد، زيرا هنگامى كه اعمال او حسابرسى شود حسناتش بر سيّئاتش رجحان خواهد داشت، چه در اخبار وارد شده است كه: «نمازهاى پنجگانه و جمعه و روزه رمضان كفّاره (گناهان) ميان آنهاست.»«٥٦» همچنين طبق صريح قرآن كباير صغاير را از ميان مى‌برد و كمترين درجه محو گناه اين است كه عذاب از او دفع مى‌شود چنانچه در حساب از او برداشته نشده باشد. هر كس حال او بدن منوال باشد مصداق فَمَنْ ثَقُلَتْ مَوازِينُهُ بوده و سزاوار است پس از ظهور سنگينى كفّه حسنات او و پس از فراغ از حساب به زندگانى خوشى كه قرآن از آن به عِيشَةٍ راضِيَةٍ ياد كرده است برسد، آرى پيوستن او به اصحاب يمين يا مقرّبين و درود او به بهشت عدن (جاويد) يا فردوس اعلا تابع نوع ايمان اوست، چه‌