راه روشن (ترجمه المحجة البيضاء) - الفيض الكاشاني - الصفحة ٢٦٨ - ٨- نعمتهاى خداوند در آفرينش فرشتگان

كرده و فرموده است: وَ ما مِنَّا إِلَّا لَهُ مَقامٌ مَعْلُومٌ.«٦٠» از اين رو ميان آنها رقابت و درگيرى نيست و آنها در رتبه و عملى كه براى هر يك از آنان معيّن است مثل حواس پنجگانه است، چه بينايى هرگز مزاحم شنوايى و درك آوازها نيست. همچنين بويايى مزاحم آنها نبوده و آنها مزاحم اين نمى‌باشند، و مانند دست و پا نيستند، چه با انگشتان پا مى‌توان چيزى را به طور ضعيف گرفت و اين عمل رقابتى با دست است. همچنين مى‌توانى با سر خود ديگرى را بزنى و اين نيز رقابتى با دست است كه آلت زدن است. فرشته مانند انسان نيست كه بتنهايى گندم را آرد و خمير كند و بپزد، چه اين نوعى انحراف و عدول از حدّ عدالت است و سبب آن اختلاف صفات انسان و انگيزه‌هاى اوست، زيرا انسان يك صفتى و يك فعلى نيست. به همين سبب انسانى را مشاهده مى‌كنى كه گاهى خدا را اطاعت و زمانى ديگر معصيت مى‌كند، و اين به سبب اختلاف صفات و انگيزه‌هاى اوست، و اين امر در طبيعت فرشتگان وجود ندارد چه سرشت آنها بر طاعت آفريده شده و گناه را در آنها راه نيست. از اين رو خداوند فرموده است: لا يَعْصُونَ الله ما أَمَرَهُمْ وَ يَفْعَلُونَ ما يُؤْمَرُونَ،«٦١»

يُسَبِّحُونَ اللَّيْلَ وَ النَّهارَ لا يَفْتُرُونَ.«٦٢» ركوع كننده آنها هميشه در ركوع و سجود كننده هميشه در سجود و قيام كننده پيوسته در قيام و ايستاده است. در افعالشان هيچ اختلافى نيست و فتور و سستى در آنها راه ندارد. هر يك را مقامى معلوم و معيّن است كه از حدّ آن تجاوز نمى‌كند. طاعت آنها براى خداست چه آنها را امكان مخالفت نيست و مى‌توان طاعت آنها را نسبت به خداوند به اطاعت اعضاى بدنت نسبت به تو تشبيه كرد، چه هر گاه عزمت را بر گشودن پلكهايت جزم كنى براى پلك سالم اختلاف و ترديدى نخواهد بود كه از تو فرمانبردارى كند و يا سرپيچى ورزد، بلكه گويى در انتظار امر و نهى تو است تا با اشاره‌اى باز و يا بر هم نهاده شود. اين تشبيه از جهتى درست و از جهت ديگر نادرست است، زيرا پلكها به حركاتى كه از آنها صادر مى‌شود اعمّ از گشودن و بستن دانا نيستند در حالى كه فرشتگان زنده‌اند و به آنچه مى‌كنند دانا هستند.

بنابر اين فرشتگان زمينى و آسمانى و نياز تو به آنها بتنهايى نعمتى از نعمتهاى خداوند بر توست سواى همه اعمال و احتياجات ديگر كه ما با ذكر آنها سخن را به درازا