مى‌سوزاند غلبه خواهد كرد آتش فراق مصداق نارُ الله الْمُوقَدَةُ الَّتِي تَطَّلِعُ عَلَى الْأَفْئِدَةِ«٤٢» است و آتش دوزخ جز جسم را نمى‌سوزاند، و سوزش جسم در برابر سوزش دل كوچك و ناچيز است، از اين رو گفته‌اند:

ففى فؤاد المحبّ نار جرى *** أحرّ نار الجحيم أبردها«٤٣»

نبايد وجود اين را در عالم آخرت انكار كرد، زيرا در عالم دنيا نظاير آن مشاهده مى‌شود، ديده شده كسانى كه حالت وجد و بيخودى بر آنها غلبه كرده است بر روى آتش و بر بالاى ته ساقه‌هاى نى كه پا را مجروح مى‌كند مى‌دوند و به سبب غلبه شديد حالت درونى چيزى احساس نمى‌كنند. همچنين ديده مى‌شود رزمنده در ميدان رزم به هنگامى كه خشمگين مى‌شود چنانچه جراحاتى بر بدنش وارد شود آنها را در همان موقع احساس نمى‌كند، زيرا خشم آتشى در دل است. پيامبر خدا (ص) فرموده است: «خشم پاره‌اى از آتش است.»«٤٤» بى‌ترديد سوزش دل سخت‌تر از سوزش بدن است و همان گونه كه مى‌بينيم احساس قويتر احساس ضعيفتر را از ميان مى‌برد. هلاكت به وسيله آتش يا شمشير جز اين نيست كه ميان دو جزء بدن كه رابطه آنها با يكديگر نظير رابطه موجود در جسم مركّب است- جدايى مى‌اندازد، و اگر تو داراى بينش و از اهل دل باشى مى‌دانى آنچه ميان دل و محبوبش كه رابطه آنها محكمتر از رابطه تركيب در اجسام است جدايى مى‌افكند درد و سوزش آن بمراتب شديدتر از اين مى‌باشد. بعيد نيست كسى كه دل و احساس ندارد شدّت اين درد را درك نكند و در مقايسه با آلام جسمى آن را كوچك و ناچيز بشمارد، چنان كه اگر كودك را ميان محروميّت از توپ و چوگان، و احراز مقام سلطنت مخيّر كنند درد محروميّت از مقام سلطنت را به هيچ وجه احساس نمى‌كند بلكه آن را درد نمى‌شمارد و مى‌گويد: دويدن با چوگان در ميدان، نزد من محبوبتر از تخت هزار پادشاه و تكيه دادن بر آن است بلكه اگر شكمباره و پرخور را ميان هريسه و حلوا و ميان كارى كه دشمنان بر اثر آن مقهور و دوستان خشنود مى‌شوند مخيّر كنند هريسه و حلوا را بر مى‌گزيند و آن را ترجيح مى‌دهد. اينها همه به سبب فقدان معنايى است كه اگر وجود داشت جاه و مقام محبوب او بود، و بر اثر احساسى است كه وجود آن خوراك را

«٤٢» همزه / ٧: آتش برافروخته الهى است . آتشى كه از دل ها سر مى زند.

«٤٣» در دل عاشق آتشى شعله ور است كه سردترين آن از آتش دوزخ گرم تر است .

«٤٤» پيش از اين در كتاب خشم ذكر شده است .