از اين رو پيامبر خدا (ص) فرموده است: «هر كس در دنيا به پست‌تر از خود و در دين به برتر از خود نگرد خداوند او را صابر و شاكر ثبت خواهد كرد و آن كه در دنيا به بالاتر از خود و در دين به پست‌تر از خود بنگرد خداوند او را صابر و شاكر ثبت نخواهد كرد.»«٦٨»

بنابر اين هر كس در حال خود دقّت كند و آنچه را بدان اختصاص يافته مورد بررسى قرار دهد نعمتهاى بسيارى را خواهد يافت كه خداوند به او عطا كرده است، بويژه كسى كه به ملازمت سنّت و ايمان و علم و قرآن اختصاص يافته و فراغت و صحّت و امنيّت و جز اينها به او ارزوانى شده است. به همين سبب پيامبر خدا (ص) فرموده است: «هر كس به آيات خدا بى‌نياز نشود خدا او را بى‌نياز نكناد.»«٦٩» اين سخن اشاره به نعمت علم است. همچنين فرموده است: «قرآن توانگرى است كه پس از آن توانگرى و با آن فقر و تنگدستى نيست»«٧٠» و نيز فرموده است: «خداوند قرآن را به هر كس بدهد و او گمان كند كسى توانگرتر از اوست آيات خدا را استهزا كرده است»«٧١» و نيز: «از ما نيست كسى كه به وسيله قرآن بى‌نياز نشود»«٧٢» و نيز: «يقين غنايى كافى است.»«٧٣»

يكى از پيشينيان گفته است: خداوند مى‌فرمايد: بنده‌اى را كه از سه چيز بى‌نياز كنم نعمت خود را بر او تمام كرده‌ام: از حاكمى كه بر او وارد شود از پزشكى كه او را درمان كند و از آنچه در دست برادرش مى‌باشد. شاعر در اين باره گفته است:

إذا ما القوت يأتيك كذا الصحّة و الأمن *** و أصبحت أخا حزن فلا فارقك الحزن«٧٤»

«٦٨» سنن ترمذى ، ٩/٣١٧: به سند حسن و غريب از حديث عبداللّه بن عمرو.

«٦٩» عراقى گفته است : اين حديث با اين الفاظ نيافتم ، مى گويم در سنن بيهقى ٢/٥٤ و ٢/١٢٩ و سنن دارمى ، ٢/٤٧١ بدين گونه آمده است : (( ((ليس منا من لم يتغن بالقرآن )) )) ابن عيينه گفته است :... (( من يستغنى .... )) درست است . ((يعنى از ما نيست كسى كه با قرآن بى نياز نشود)). يا: ((... يا به قرآن طلب بى نيازى كند)).

«٧٠» مسند ابويعلى ، محمّد بن نصر از انس به سندى ضعيف ، (( الجامع الصغير. ))

«٧١» صحيح بخارى از حديث رجاء غنوى به اين عبارت : كسى كه خداوند قرآن و حفظ كتاب خود را به او داده چنانجه گمان كند به كسى بهتر از آنچه به او داده شده داده اند بزرگترين نعمت خدا را كوچك انگاشته است )) و اين حديث پيش از اين در باب فضيلت قرآن آورده شده است .

«٧٢» پيش از اين از بيهقى و دارمى نقل شده است .

«٧٣» طبرانى از حديث عتبة بن عامر، ابن ابى الدنيا در (( القناعة )) به طور موقوف ، (( المغنى . ))

«٧٤» هرگاه قوت ، صحت و امنيت دارى چنانچه اندوهگين باشى هرگز اندوه از تو جدا مباد.