بدان خوردنيها بسيارند و خداوند در آفرينش آنها شگفتيهاى بى‌شمار و اسبابى ممتدّ و بى‌پايان قرار داده كه ذكر آنها نسبت به هر خوردنى سخن را به درازا مى‌كشاند.

خوردنيها يا دارويند يا ميوه و يا غذا، و ما از غذاها سخن آغاز مى‌كنيم كه اصل است و از آنها دانه گندم را اختيار مى‌كنيم و باقى را فرو مى‌گذاريم و مى‌گوييم:

هرگاه دانه يا دانه‌هايى بيابى چنانچه آنها را بخورى آنها نيست مى‌شوند و تو گرسنه مى‌مانى به همين سبب نياز بسيار دارى كه آن دانه به ذات خود نموّ كند و زياد شود و چند برابر گردد تا تمامى نياز تو را برآورده سازد. از اين رو خداوند متعال در دانه گندم نيرويى آفريده كه به وسيله آن تغذيه مى‌كند چنان كه آن نيرو را در تو نيز آفريده است، چه نباتات با تو در حسّ و حركت تفاوت دارند و در گرفتن غذا با تو اختلافى ندارند.

آنها با آب تغذيه مى‌شوند و آن را از طريق رگها به باطن خود جذب مى‌كنند، همچنان كه تو تغذيه مى‌كنى و غذا را به درون خويش مى‌كشانى. ما با ذكر آلاتى كه گياهان براى جذب غذا به درون خويش دارند سخن را به درازا نمى‌كشانيم و تنها به غذاى آنها اشاره مى‌كنيم و مى‌گوييم:

همان گونه كه چوب و خاك نمى‌تواند غذاى تو باشد و به طعامى مخصوص نياز دارى دانه نيز با هر چيزى تغذيه نمى‌شود و به غذايى ويژه خود نياز دارد، به دليل اين كه اگر آن را در خانه بگذارى افزايش نمى‌يابد، زيرا جز هوا چيزى بر آن احاطه ندارد و هواى تنها براى تغذيه آن كافى نيست و نيز اگر آن را در آب قرار دهى چيزى بر آن افزوده نمى‌شود. همچنين اگر آن را در زمين بى‌آب رها كنى زياد نمى‌شود، بلكه ناگزير بايد آن را در زمينى آميخته با آب كه گل شده باشد قرار دهى، چنان كه خداوند اشاره كرده و فرموده است: فَلْيَنْظُرِ الْإِنْسانُ إِلى‌ طَعامِهِ، أَنَّا صَبَبْنَا الْماءَ صَبًّا، ثُمَّ شَقَقْنَا الْأَرْضَ شَقًّا.«٥٢»

سپس براى رشد آن آب و خاك تنها كافى نيست چه اگر آن را در زمين نمناكى كه سخت و سفت باشد بگذارى به سبب فقدان هوا نمى‌رويد و نياز دارد به اين كه در زمينى سست و باز فرو شود تا هوا به آن راه يابد. پس از آن هوا به ذات خود نمى‌تواند به سوى آن‌

«٥٢» عبس / ٢٥ تا ٢٧: انسان بايد به غذاى خويش بنگرد، ما آب فراوانى از آسمان فرو ريختيم ، سپس زمين را از هم شكافتيم .