راه روشن (ترجمه المحجة البيضاء) - الفيض الكاشاني - الصفحة ١١٣ - اقسام بندگان در دوام توبه
اعضايت را در راه خير به كار گرفته و آن را به ذكر عادت داده و در راه شرّ به كار نبرده و بيهوده گويى را عادت آن نكرده است.
آنچه او گفته حقّ است، زيرا اگر اعضاى آدمى به كارهاى نيك عادت كند تا آن حدّ كه اين عادت به صورت طبيعت درآيد بسيارى از گناهان از او دفع مىشود، چه كسى كه زبانش به استغفار عادت كرده اگر دروغى از كسى بشنود زبانش به آنچه بدان عادت كرده سبقت مىگيرد و استغفر الله مىگويد، و آن كه زبانش به ياوهگويى خو كرده زبانش به گفتن اين كه: تو چقدر احمقى و دروغ تو چقدر زشت است، پيشى مىگيرد. همچنين كسى كه زبانش به استعاذه عادت كرده چون بشنود كه از شريرى اعمال بدى صادر شد به حكم عادت زبانش به گفتن نعوذ باللّه گويا مىشود، و اگر به ياوه سرايى خو كرده است لعنة الله خواهد گفت، و در نتيجه با يكى از اين دو كلمه گنهكار مىشود و با ديگرى سلامت مىماند، و سلامت ماندن او ثمره عادت داشتن زبان او به خير و خوبى است. اين مطلب يكى از معانى قول خداوند متعال است كه فرموده است: إِنَّ الله لا يُضِيعُ أَجْرَ الْمُحْسِنِينَ«٤٠» و نيز: وَ إِنْ تَكُ حَسَنَةً يُضاعِفْها«٤١»، بنگر خداوند چگونه حسنه او را مضاعف ساخته است، چه استغفار را در حال غفلت عادت زبان او كرده تا بدين طريق شرّ غيبت و لغت و ياوه گويى را از او دفع كند. اين مضاعف كردن اندك طاعت بنده از سوى خدا در دنياست، و مضاعف ساختن آن در آخرت بسيار بزرگتر خواهد بود، اگر بدانند.
بنابراين بپرهيز از آن كه در طاعات به آفات و خطرات بنگرى و در نتيجه رغبت توبه عبادات كم شود، زيرا اين مكرى است كه شيطان آن را براى فريفته شدگان خود رايج و مقبول گردانيده و به ايشان چنان وانمود كرده كه آنها ارباب بصيرتند و خفايا و اسرار را مىدانند و به آنها مىگويد: در ذكر زبان با غفلت دل چه خيرى است. در برابر اين مكر مردمان سه دستهاند: سبقت گيرنده به اعمال نيك، ستمكار به خود و ميانه رو.
امّا سبقت گيرنده به اعمال نيك به شيطان مىگويد: اى ملعون راست گفتى و ليكن اين كلمه حقّى است كه باطلى را از آن خواستهاى و به همين سبب تو را دو بار عذاب مىكنم، و از دو جهت تو را زبون مىگردانم و حركت دل را بر حركت زبان اضافه مىكنم، و اين عمل چنان باشد كه جراحت شيطان را با پاشيدن نمك روى آن درمان
«٤٠» توبه / ١٢٠: خداوند پاداش نيكوكاران را ضايع نمى كند.
«٤١» نساء / ٤٠:... و اگر كار نيكى باشد آن را مضاعف مى كند.