خداوند به توبه كاران سه صفت بخشيده است كه اگر يكى از آنها را به اهل آسمانها و زمين ببخشد به سبب آن رستگار مى‌شوند، خداوند فرموده است: إِنَّ الله يُحِبُّ التَّوَّابِينَ وَ يُحِبُّ الْمُتَطَهِّرِينَ و خدا هر كس را دوست بدارد عذاب نمى‌كند، و فرموده است: الَّذِينَ يَحْمِلُونَ الْعَرْشَ وَ من حَوْلَهُ يُسَبِّحُونَ بِحَمْدِ رَبِّهِمْ وَ يُؤْمِنُونَ به وَ يَسْتَغْفِرُونَ لِلَّذِينَ آمَنُوا تا.

ذلِكَ هُوَ الْفَوْزُ الْعَظِيمُ«١٧» و فرموده است: وَ الَّذِينَ لا يَدْعُونَ مَعَ الله إِلهاً آخَرَ وَ لا يَقْتُلُونَ النَّفْسَ الَّتِي حَرَّمَ الله إِلَّا بِالْحَقِّ تا وَ كانَ الله غَفُوراً رَحِيماً«١٨».

غزّالى مى‌گويد: وجوب توبه مورد اجماع امّت اسلام است، و معناى آن علم به اين است كه گناهان و معاصى نابود كننده و اسباب دورى از خداوند است و اين امر از واجبات ايمان مى‌باشد ليكن غفلت، انسان را از توجّه به آن باز مى‌دارد، و مراد از علم، زدودن همين غفلت است. از اين رو در وجوب توبه هيچ اختلافى ميان مسلمانان نيست. و از جمله معانى توبه ترك معاصى در زمان حال، و عزم بر ترك آنها در آينده و نيز جبران كوتاهيهايى است كه در گذشته مرتكب شده است، و در وجوب اين امور نيز شكّى وجود ندارد. امّا پشيمانى و اندوه بر اعمال گذشته نيز واجب است، چه اين روح توبه است و از همين راه است كه مى‌توان گذشته‌ها را جبران كرد، و اين چگونه واجب نباشد، و حال آن كه انسان پس از حصول معرفت حقيقى به آنچه از عمر خود از دست داده، و آن را با

«١٦» همان ماءخذ، شماره ١٣.

«١٧» مؤ من / ٧ تا ١٠: فرشتگانى كه حاملان عرشند و آنها كه گرداگرد آن (طواف مى كنند) تسبيح و حمد خدا مى گويند و به او ايمان دارند و براى مؤ منان استغفار مى كنند (مى گويند) پروردگارا رحمت و دانش تو همه چيز را فرا گرفته است پس ‌ آنانى را كه توبه كرده اند و راه تو را پيش گرفته اند بيامرز و از عذاب دوزخ نگهدار. پروردگارا آنها را در باغ هاى جاويدان بهشت كه به آنها وعده داده اى وارد كن ، همچنين پدران و همسران و فرزندان صالح آنها را، كه تو توانا و حكيمى . و آنها را از بدى ها نگهدار، و هر كس را در آن روز از بدى ها نگاه دارى مشمول رحمتت ساخته اى اين است رستگارى بزرگ .

«١٨» فرقان / ٦٨ تا ٧٠: آنها كسانى هستند كه معبود ديگرى را با خداوند نمى خوانند، و انسانى را كه خداوند خونش را حرام شمرده جز بحق به قتل نمى رسانند و زنا نمى كنند و هر كس چنين كند مجازات آن را خواهد ديد. چنين كسى عذابش در روز قيامت مضاعف مى گردد و با خوارى هميشه در آن خواهد ماند. جز كسى كه توبه كند و ايمان آورد و عمل صالح به جا آورد به سوى خدا بازگشت مى كند (و پاداش خود را از او مى گيرد).