راه روشن (ترجمه المحجة البيضاء) - الفيض الكاشاني - الصفحة ٢٣٤ - تميز ميان آنچه محبوب و مكروه خداست

نورانيّت نفس كمال يابد تابش آن به تن مى‌رسد و ظاهر و باطن در بيشتر موارد ملازم و همگون مى‌باشند، از اين رو صاحبدلان فراست در شناخت مكارم نفس به هيأت تن اعتماد كرده گفته‌اند: صورت و چشم آيينه باطن است به همين سبب آثار خشم و شادى و غم در آن ظاهر مى‌شود. پيامبر خدا (ص) فرموده است: «خوبى را در نزد خوبرويان طلب كنيد.»«٢١» يكى از صحابه گفته است: هر گاه پيكى روانه مى‌كنيد نيك روى و نيكو نام باشد. يكى از فقيهان گفته است: هر گاه نمازگزاران با همديگر برابر و در يك درجه باشند سزاوارتر به امامت آنها كسى است كه خوبروتر باشد. و خداوند بدان منّت نهاده و فرموده است: وَ زادَهُ بَسْطَةً في الْعِلْمِ وَ الْجِسْمِ.«٢٢» مقصود ما از زيبايى و جمال چيزى كه محرّك شهوت باشد نيست چه اين انوثت است بلكه منظور ما رسايى قامت و استوارى آن و اعتدال در فربهى و تناسب اندام و موزونى خلقت صورت است به طورى كه طبع از نگريستن به او متنفّر نشود.

اگر بگويى: مال و جاه و نسب و زن و فرزند را از جمله نعمتها شمردى در حالى كه خداوند و پيامبر (ص) و دانشمندان مال و جاه را نكوهش كرده‌اند و خداوند متعال فرموده است: إِنَّ من أَزْواجِكُمْ وَ أَوْلادِكُمْ عَدُوًّا لَكُمْ«٢٣» و نيز: أَنَّما أَمْوالُكُمْ وَ أَوْلادُكُمْ فِتْنَةٌ«٢٤» و على (ع) در نكوهش نسب فرموده است: «مردم، فرزند چيزى هستند كه آن را نيكو انجام مى‌دهند و ارزش هر كسى همان چيزى است كه آن را مى‌داند»«٢٥» و گفته‌اند:

ارزش انسان به خود اوست نه به پدر. بنابراين چگونه ممكن است آنها نعمت باشند در حالى كه شرعا نكوهيده‌اند؟

پاسخ اين است بدانى كسى كه علوم را از طريق الفاظ منقول تأويل شده و عمومات تخصيص يافته اخذ مى‌كند مادام كه نور الهى در ادراك حقايق امور به همان گونه كه‌