اين موعظه‌ها مانند خوراكهايى است كه همه مردم در سود بردن از آنها شريكند، و به سبب فقدان اين گونه واعظان است كه باب نصيحت پذيرى و پندگيرى مسدود شده و معاصى غلبه يافته و تباهى به همه جا سرايت كرده و مردم به واعظانى گرفتار شده‌اند كه سخنان را به سجع مى‌آرايند و شعرهايى مى‌خوانند، و در بيان چيزى كه آن را نمى‌دانند تكلّف و تظاهر مى‌كنند و به حال ديگران تشبّه مى‌جويند، در نتيجه هيبت آنها از دلها رفته است، و چون سخن آنان از دل بر نمى‌خيزد بر دل نمى‌نشيند بلكه گوينده خودستا و چاپلوس و شنونده متكلّف و بى‌اعتناست، و هر يك از اين دو از حقّ رو گردان و خلافكار است. و چون طلبيدن پزشك نخستين درمان بيمار است طلب كردن عالمان اوّلين معالجه گنهكاران مى‌باشد، و اين مطلب يكى از اركان علاج و از اصول آن است.

اصل دوم صبر است سبب نياز به صبر اين است كه بيمار به علّت خوردن آنچه براى او زيان دارد بيماريش به درازا مى‌كشد و اين يا به سبب غفلت از مضرّات آن است و يا به علّت شدّت غلبه شهوت است. لذا طولانى شدن بيمارى او دو سبب دارد، آنچه را ذكر كرديم علاج غفلت است و درمان شهوت باقى مانده كه ما آن را در كتاب رياضت نفس بيان كرده‌ايم. و خلاصه آن اين است كه بيمار هر زمان حرص او به طعامى زيانبار شدّت يابد بزرگى زيان آن را به ياد آورد، و صورت آن را از برابر چشم خود دور سازد، و با چيزى كه در صورت به آن نزديك بوده و زيان بسيار آن را نداشته باشد ميل خود را تسكين دهد سپس به نيروى خوف بر الم ناشى از ترك آنچه بدان حرص دارد شكيبايى كند، چه در هر حال ناگريز از تحمّل تلخى صبر است.

درمان شهوت معاصى نيز به همين گونه است. فى المثل جوانى كه شهوت بر او چيره شده و نمى‌تواند چشم و دل يا اعضاى خود را از كوشش در راه ارضاى اين شهوت باز دارد بايد زيان گناه آن را به خاطر آورد و تهديدهايى را كه در كتاب خدا و سنّت پيامبر (ص) درباره مرتكب آن گناه آمده بخواند و هنگامى كه خوف او قوّت گرفت خود را از اسبابى كه شهوتش را تحريك مى‌كند دور بدارد. عالمى كه آتش شهوت او را برافروخته مى‌كند در خارج و بيرون از وجود او، و آن حضور چيزى است كه بدان شيفتگى دارد و به آن مى‌نگرد، از اين رو گريز از آن و گوشه گيرى درمان اين شهوت است و چنانچه شيفتگى او در خوردن خوراكهاى لذيذ است درمان آن گرسنگى و پيوسته روزه گرفتن است و همه اينها تنها با صبر و شكيبايى ميسّر است، و صبر جز از