برايش فرستاده آنها را در آنچه براى وى خواسته است- نه آنچه نفس او مى‌خواهد- به كار برد، و ناسپاسى او به اين ترتيب است كه آنها را در آن راه به كار نگيرد و آنها را معطّل گذارد يا آنها را در راهى به كاربرد كه موجب مزيد بعد او از شاه گردد.

بنابر اين هرگاه بنده جامه‌اش را بپوشد و بر مركب سوار شود و توشه را جز در بين راه مصرف نكند شكر پادشاه را به جا آورده چه نعمت او را در آنچه او براى بنده خود دوست داشته است- نه براى خود- به كار برده است و اگر بر مركب سوار شود و روى از حضور در پيشگاه شاه بگرداند و از او دورى گيرد، نعمت او را ناسپاسى كرده و آن را در چيزى به كار گرفته كه پادشاه از آن براى بنده‌اش نه براى خودش كراهت دارد و اگر بنشيند و سوار بر مركب نشود و در طلب قرب يا بعد گامى برندارد نيز كفران نعمت كرده زيرا نعمت او را مهمل گذاشته و استفاده نكرده است هر چند اين اهمال او نسبت به اين كه از او دورى كند كفرانى سبكتر است.

همچنين خداوند سبحان بشر را آفريد و آنان در آغاز آفرينش نياز داشتند كه شهوات خود را به كار برند تا بدنهاى آنها كامل شود، و چون بدين سبب از ساحت قدس ربوبى بدور مى‌افتادند و سعادت بشر تنها در قرب به اوست لذا نعمتهايى براى آنها فراهم ساخت تا با به كار بردن آنها بتوانند به مرتبه قرب او نايل شوند. خداوند بعد و قرب آنان را بدين گونه بيان كرده است: لَقَدْ خَلَقْنَا الْإِنْسانَ في أَحْسَنِ تَقْوِيمٍ ثُمَّ رَدَدْناهُ أَسْفَلَ سافِلِينَ إِلَّا الَّذِينَ آمَنُوا ...«٥٦» بنابر اين نعمتهاى خداوند اسباب و وسايلى است كه آنها را براى بندگان آفريده تا از اسفل سافلين يا پست‌ترين مراتب ترقّى كرده و به وسيله آنها سعادت قرب او را به دست آورند، در حالى كه خداوند از آنها بى‌نياز است چه دور باشند و چه نزديك. اگر بنده اين اسباب را در طاعت حق تعالى به كار برد شكر او را به جا آورده، زيرا موافق خواست مولاى خود عمل كرده است، و اگر آنها را در راه نافرمانى او به كار گيرد ناسپاسى كرده، زيرا مرتكب كارى شده كه مولايش از آن كراهت دارد و آن را برايش نپسنديده است چه خداوند كفر و گناه را براى بندگانش نمى‌پسندد. اگر اين اسباب را مهمل گذارد و آنها را در طاعت و معصيت به كار نگيرد به سبب ضايع ساختن نعمتهاى خداوند كفران و ناسپاسى كرده است. هر چه در دنيا خلق شده براى بندگان‌

«٥٦» تين / ٥ و ٦ و ٧: ما انسان را در بهترين صورت و نظام آفريديم ، سپس او را در پايين ترين مرحله بازگردانيديم ، مگر كسانى كه ايمان آورده اند.