كمتر اتّفاق مى‌افتد كه كسى ناگهان و بدون سابقه و لاحقه‌اى از گناهان صغيره، مرتكب گناه كبيره شود و خيلى كم است كه زنا كارى بى‌مقدّمه و مراوده اقدام به زنا كند، و يا كسى ناگهانى و بدون وجود دشمنى و كينه قبلى به قتل برسد. از اين رو هر كبيره‌اى صغاير لاحق و سابقى را در بر دارد، و اگر تصوّر شود كه ممكن است كبيره‌اى بتنهايى و ناگهانى اتّفاق افتد چنانچه به آن بازگشت نكند اميد عفو آن بيشتر از صغيره‌اى است كه انسان در تمام عمر به آن ادامه دهد.

مى‌گويم: در كافى از ابى عبد الله (ع) روايت شده كه فرموده است: «با اصرار صغيره‌اى، و با استغفار كبيره‌اى نيست.»«٨٠» و نيز فرموده است: «خداوند هيچ طاعتى را در صورت اصرار بر معصيت او نمى‌پذيرد.»«٨١»

از امام باقر (ع) درباره آيه: وَ لَمْ يُصِرُّوا عَلى‌ ما فَعَلُوا وَ هُمْ يَعْلَمُونَ«٨٢» فرموده است:

«اصرار اين است كه گناهى را مرتكب شود و استغفار نكند و در دل تصميم به توبه بگيرد اصرار همين است.»«٨٣»

غزّالى مى‌گويد:

٢- گناه را كوچك بشمارد،

زيرا بنده هر قدر گناه را بزرگ بداند آن در پيشگاه حق تعالى كوچك به حساب مى‌آيد، و هر چه گناه را كوچك بداند در نزد خداوند بزرگ خواهد بود زيرا بزرگ شمردن گناه ناشى از نفرت قلبى و بيزارى او از آن است و همين امر مانع است از اين كه زياد تحت تأثير آن واقع شود و كوچك شمردن گناه نتيجه و حاصل انس او به آن است، و اين انس موجب شدّت تأثير آن در دل اوست در حالى كه هدف نورانى كردن دل به طاعات، و پرهيز از تيرگى آن به سبب گناهان است. از اين رو به آنچه در حال غفلت بر او مى‌گذرد مؤاخذه نمى‌شود، زيرا دل به آنچه در اين حال واقع مى‌شود متأثّر نمى‌گردد. در اخبار آمده است: «مؤمن گناهش را مانند كوه در بالاى سرش مى‌بيند و بيم دارد كه بر او فرود آيد و منافق گناهش را مانند مگسى مى‌بيند كه بر بينى او

«٨٠» همان ماءخذ، ج ٢، ص ٢٨٨، شماره ١.

«٨١» همان ماءخذ، ج ٢، ص ٢٨٨، شماره ٣.

«٨٢» آل عمران / ١٣٥:... و اصرار بر گناه نمى كنند و آنها مى دانند.

«٨٣» كافى ، ج ٢، ص ٢٨٨، شماره ٢.