راه روشن (ترجمه المحجة البيضاء) - الفيض الكاشاني - الصفحة ٤٢٩ - بخش دوم- در زهد

و آخرت نيز به همين گونه است، دنيا مانند برفى است كه در برابر آفتاب گذارده شود و پيوسته گداخته و آب شود تا آنگاه كه از آن چيزى باقى نماند، و آخرت مانند گوهرهايى است كه فناناپذير باشند.

از اين رو به اندازه قوّت يقين و شناخت تفاوتى كه ميان دنيا و آخرت است، رغبت به داد و ستد معامله قوى مى‌شود تا آن حدّ كه دارنده يقين قوى جان و مالش را مى‌فروشد، چنان كه خداوند فرموده است: إِنَّ الله اشْتَرى‌ من الْمُؤْمِنِينَ أَنْفُسَهُمْ وَ أَمْوالَهُمْ بِأَنَّ لَهُمُ الْجَنَّةَ يُقاتِلُونَ في سَبِيلِ الله فَيَقْتُلُونَ وَ يُقْتَلُونَ.«٢» سپس بيان فرموده كه معامله آنها سودآور مى‌باشد و فرموده است: فَاسْتَبْشِرُوا بِبَيْعِكُمُ الَّذِي بايَعْتُمْ به وَ ذلِكَ هُوَ الْفَوْزُ الْعَظِيمُ.«٣» در زهد جز به همين مقدار از علم كه بداند آخرت بهتر و پايدارتر است نياز بيشترى نيست. ممكن است كسى كه قادر بر ترك دنيا نباشد نيز اين را بداند و اين ناتوانى او يا به سبب ضعف علم و يقين اوست و يا به علّت استيلاى شهوت و مقهور بودن او در دست شيطان، و يا بر اثر آن است كه به وعده‌هاى شيطان و امروز و فردا كردن او فريفته شده تا آنگاه كه مرگ او را بربايد و پس از آن جز حسرت و افسوس چيزى براى او باقى نماند. و خداوند به پستى دنيا اشاره كرده و فرموده است: قُلْ مَتاعُ الدُّنْيا قَلِيلٌ«٤» و نفاست آخرت را گوشزد كرده و فرموده است: وَ قالَ الَّذِينَ أُوتُوا الْعِلْمَ وَيْلَكُمْ ثَوابُ الله خَيْرٌ لِمَنْ آمَنَ وَ عَمِلَ صالِحاً وَ لا يُلَقَّاها إِلَّا الصَّابِرُونَ.«٥» و بدين گونه هشدار داده كه دانستن نفاست گوهر موجب ترغيب در گوهر و اعراض از عوض آن است.

سبب ديگر اين كه زهد جز به معاوضه و انصراف رغبت از محبوب به سوى چيزى كه در نظر او محبوبتر است محقّق نمى‌شود، مردى در دعاى خود گفت: بار خدايا دنيا را به همان گونه كه آن را مى‌بينى به من بنماى و پيامبر (ص) به او فرمود: «اين را مگو ليكن‌