راه روشن (ترجمه المحجة البيضاء) - الفيض الكاشاني - الصفحة ٤٣٠ - بخش دوم- در زهد
بگو: دنيا را به من چنان بنماى كه به بندگان شايستهات نمودهاى»«٦» و اين را بدان سبب فرمود كه خدا دنيا را به همان گونه كه هست حقير و ناچيز مىبيند، و هر آفريدهاى در مقايسه با جلال و عظمت او خرد و ناچيز است، و بنده دنيا را نسبت به خود و مقايسه با چيزى كه در نظر او بهتر است حقير مىشمارد، و قابل تصوّر نيست كه فروشنده اسب هر چند به آن رغبت نداشته باشد مانند فروشنده حشرات زمين به اسب خود بنگرد، چه او اصلا از حشرات بىنياز است و ليكن از اسب بىنياز نيست، و خداوند متعال به ذات خود از هر چه جز اوست بىنياز است و همه را به نسبت جلال خود در يك درجه و در نسبت به غير متفاوت مىبيند، و زاهد كسى است كه به تفاوت خود نسبت به نفس خويش بنگرد نه نسبت به غير خود.
امّا عملى كه از حالت زهد پديد مىآيد ترك كردن است، چه زهد داد و ستد و معامله و تبديل چيزى پستتر به چيزى بهتر است چنان كه عملى كه بر عقد بيع مترتّب مىشود ترك چيز فروخته شده و از دست دادن مبيع و گرفتن عوض آن است. همچنين زهد موجب ترك كلّى چيزى است كه در آن زهد مىورزد و آن تمامى دنيا و اسباب و مقدّمات و علايق آن است. از اين رو بايد دوستى دنيا را از دل بيرون كند و به جاى آن محبّت طاعات را در دل جاى دهد، و آنچه را از دل بيرون كرده از دست و چشم خارج سازد، و دست و چشم و ديگر اعضاى خود را به اداى طاعات وادارد. اگر چنين نكند مانند فروشندهاى است كه كالاى فروخته شده را تحويل دهد و بهاى آن را نستاند و هر گاه به شرايط دو طرف معامله كه گرفتن و ترك كردن است وفا شود بايد به معاملهاى كه كرده است شادمان باشد، چه طرف معامله او به عهد خود وفادار است. كسى كه نقدى را در برابر نسيهاى بدهد پس از تسليم نقد به دنبال وصول نسيه خواهد شتافت و بىشكّ اگر طرف قراردادش كسى باشد كه به صداقت و توانايى و وفادارى او مطمئنّ است نسيهاش وصول خواهد شد. امّا مادام كه به دنيا چسبيده و آن را رها نكرده زهد او به هيچ وجه درست نيست. از اين رو خداوند برادران يوسف را درباره بنيامين به زهد توصيف نكرده اگر چه گفتند: لَيُوسُفُ وَ أَخُوهُ أَحَبُّ إِلى أَبِينا مِنَّا«٧» و تصميم گرفتند او را دور سازند
«٦» عراقى گفته است : مؤ لف (( الفردوس )) آن را به طور مختصر از حديث ابى القصير ذكر كرده و فرزندش آن را نقل نكرده است .
«٧» يوسف / ٨: (هنگامى كه برادران گفتند) يوسف و برادرش (بنيامين ) نزد پدر از ما محبوب ترند.