اين گفتار دليل بر اين است كه هر فقيرى ستايش نمى‌شود بلكه فقيرى ستوده است كه خشمگين نشود و به فقر خود راضى و خوشحال باشد زيرا به ثمرات آن آگاه است. گفته شده است: در دنيا به بنده چيزى داده نمى‌شود جز اين كه به او مى‌گويند: اين را به سه شرط بگير: مشغوليّت، غم و طول حساب.

امّا ادب ظاهر فقير آن است كه اظهار عفاف و تجمّل كند و از شكايت و ابراز فقر خوددارى ورزد، بلكه فقرش را پنهان بدارد، و پنهان كردن آن را اظهار نكند. در حديث آمده است: «خداوند فقير عفيف عيالمند را دوست مى‌دارد»«٥٨» و فرموده است:

يَحْسَبُهُمُ الْجاهِلُ أَغْنِياءَ من التَّعَفُّفِ.«٥٩» گفته شده است: بهترين اعمال در هنگام سختى تجمّل است. يكى از بزرگان گفته است: پنهان داشتن فقر از گنجهاى نيكوكارى است.

امّا ادب فقير در معاشرت آن است كه براى توانگر به سبب توانگرى او فروتنى نكند، بلكه بر او تكبّر ورزد. على (ع) فرموده است: چقدر تواضع توانگر نسبت به فقير براى درك ثوابهاى الهى نيكوست و نيكوتر از اين تكبّر بر توانگر است به سبب وثوقى كه به خداوند دارد. اين رتبه فقير است و كمترين وظيفه او آن است كه با توانگران آميزش نكند و رغبتى به همنشينى با آنها نداشته باشد چه آن از مبادى طمع است. يكى از عارفان گفته است: هر گاه فقير به توانگران ميل كند دستگيره او كج شده و اگر در آنها طمع كند عصمت او منقطع گرديده، و اگر بدانها آرامش يابد گمراه شده است و نبايد براى خوشامد توانگران و به دست آوردن عطاياى آنان از ذكر حقّ خاموشى گزيند.

امّا ادب فقير در اعمالش اين است كه به سبب فقر و نادارى در عبادت خداوند سستى نكند، و از بذل اندك زيادتى كه از معيشت او مى‌ماند دست باز ندارد، چه اين جهد مقلّ يا منتهاى تلاش انسان فقير است و فضيلت اين انفاق از بخشيدن اموال بسيار در حال توانگرى بيشتر است. پيامبر خدا (ص) فرموده است: «يك درهم صدقه در نزد خداوند افضل از صد هزار درهم است.» عرض كردند: اى پيامبر خدا اين امر چگونه است؟ فرمود: «مردى از بابت مال خود صد هزار درهم بيرون مى‌آورد و صدقه مى‌دهد، و مردى يك درهم از دو درهمى كه جز آنها چيزى ندارد بيرون مى‌آورد و با خوشى خاطر صدقه مى‌دهد. صاحب يك درهم ثوابش بيشتر از ثواب صاحب صد هزار

«٥٨» پيش از اين مكرر ذكر شده است .

«٥٩» بقره / ٢٧٣:... از شدت خويشتندارى ناآگاهان آنان را توانگر مى پندارند.