تشریح المطالب؛ شرح فارسی بر مکاسب - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٩٠ - دليل بر اشتراط تعيين بايع و مشترى در مورد مذكور

بنابراين اگر عاقد عوض را از عين مال غير مخاطبى كه معوّض را بوى تمليك كرده قرار داده و بگويد:

ملّكتك فرسى هذا بحمار عمرو (اسب خود را بتو تمليك كردم در مقابل الاغ عمرو).

سپس مخاطب بگويد:

قبلت ( پ ذيرفتم).

مسلّما بيع براى مخاطب واقع نميشود زيرا نسبت بوى مفهوم معاوضه تحقّق نيافته ولى در اينكه نسبت به عمرو اشتراء فضولى محقّق شده باشد جاى بحث است كه انشاء اللّه بعدا اطرافش سخن خواهيم راند.

شرح مطلوب‌

قوله: و الّا: يعنى و ان لم يدخل كل من العوضين فى ملك مالك الآخر.

قوله: لم يكن كلّ منهما: يعنى كلّ من العوضين.

تشريح المطالب، شرح فارسى بر مكاسب ؛ ج‌٧ ؛ ص٩٠

قوله: و على هذا: يعنى و بنابر اينكه معناى معاوضه چ نين باشد.

قوله: كالاعيان: همچون بيت و فرش و كتاب و نظائر اينها.

قوله: لانّ ملكيّة الكلى: مقصود از « ملكيّت » مملوكيّت بوده و مراد از « كلّى » مال در ذمّه مى‌باشد.

قوله: سواء فى العوض المعيّن: همچون اعيان خارجى.

قوله: ام فى الكلى: مانند مال در ذمّه.

قوله: فيما ذكره من الامثلة: فى الشّق الاوّل: مقصود از « شق اوّل» موردى است كه تعيّن مالك موقوف بر تعيين باشد يعنى جائى كه عوضين را كلّى قرار دهند و مقصود از « امثله مذكور» مثالهائى است كه قبلا ذكر فرمود و آنها عبارت بودند از:

١- بيع الوكيل العاقد عن اثنين فى بيع واحد.