تشریح المطالب؛ شرح فارسی بر مکاسب - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٦٧ - اشكال باصل عدم اعتبار معاملات صبى

مناقشه مرحوم مصنّف در دو توجيهى كه حضرات براى تصحيح معاملات اطفال ذكر نموده‌اند

سپس مرحوم مصنّف ميفرمايند:

براى دو توجيهى كه حضرات به منظور تصحيح معاملات اطفال ذكر نموده‌اند وجه صحيحى به نظر نميرسد. توجيه مزبور عبارت بودند از:

١- اطفال در اين معاملات به منزله آلت و وسيله مى‌باشند و در واقع معاملات بين كبار صورت مى‌گيرد پ س وجهى ندارد كه معاملات مزبور فاسد و باطل تلقى شوند.

٢- در عرف و عادت كلّا معاملات از قبيل بيع و شراء بين افراد كبير و بالغ واقع ميشود منتهى در اشياء حقير و بى‌ارزش اطفال را متصدّى ايصال عوضين به بايع و مشترى قرار مى‌دهند، بنابراين صحّت اين گ ونه از معاملات با اين كيفيّت مطابق قاعده مى‌باشد.

امّا صحيح نبودن توجيه اول:

وجه عدم صحّت اين توجيه آنستكه اگر صرف آلت و مجرّد وسيله بودن موجب تصحيح معامله باشد لازمه آن اين است كه اگر از مجنون و سكران، بلكه بهائم نيز به عنوان آلت و وسيله استفاده شود بايد معامله محكوم به صحّت باشد در حاليكه احدى به آن ملتزم نمى‌باشد.

و امّا صحيح نبودن توجيه دوّم:

وجه عدم صحّت اين توجيه آنستكه اگر در واقع معاملات بين افراد كبار صورت مى‌گيرد نه اطفال پ س وجهى ندارد كه براى تصحيح اين معاملات، آنها را به اشياء حقير و نازل اختصاص دهيم بلكه اگر صبيان در معامله اشياء عظيم و جليل نيز داخل شوند بايد آنها را صحيح بدانيم زيرا طبق اين توجيه معامله در واقع بين افراد كبار صورت گ رفته است.