تشریح المطالب؛ شرح فارسی بر مکاسب - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ١٦٦ - تنبيه شرح موارد اكراه و حكم آنها در معاملات

زيرا اعتقادش آنستكه برحذر ماندن از ضرر تنها در صورتى حاصل ميشود كه حقيقتا طلاق را واقع سازد در حاليكه غافل است از اينكه تخلّص از ضرر موقوف بر قصد طلاق حقيقى و حصول جدائى كه اثر طلاق صحيح است نمى‌باشد لذا بعد از اكراه خود را آماده كرده تا از زوجه خويش رفع يد نموده و از وى اعراض كند و بدين منظور با قصد و نيّت طلاق را اجراء مى‌كند.

البته اين فرض در بين عوام الناس كثير الوقوع مى‌باشد.

صورت دوّم:

آنكه مكره خودش را براى جدائى و حصول طلاق آماده نموده زيرا بحكم شرعى و اينكه طلاق اكراهى باطل است جاهل بوده و يا چ ون وقوع و صحّت طلاق رأى برخى از عامه است اينطور پ نداشته كه طلاق در صورت اكراه نيز واقع مى‌شود لذا بعد از مكره واقع شدن بقصد ايقاع طلاق و تحققش در خارج اقدام به آن مى‌نمايد چ ه آنكه قصد لفظ طلاقى كه مورد اكراه است با اينفرض كه شخص آنرا سبب مستقل در وقوع جدائى مى‌داند مستلزم آنستكه نسبت بوقوع بينونت و جدائى نيز قصد داشته باشد از اينرو با رضايت نفس و طيب خاطر مبادرت به انشاء آن مى‌كند.

اينفرض نيز در بين عوام كثير الوقوع مى‌باشد.

حكم دو صورت مذكور

حكم در ايندو صورت خالى از اشكال نبوده و بطور جزم و قطع نميتوان به صحّت يا فساد طلاق فتوى داد ولى در عين حال اقرب آنستكه اكراه تحقق داشته لاجرم طلاق محكوم به فساد است.

شرح مطلوب‌

قوله: فى الفرع المذكور: يعنى فرعى كه مرحوم علامه در تحرير ذكر فرموده‌