تشریح المطالب؛ شرح فارسی بر مکاسب - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ١٣٨ - تحقيق مرحوم مصنف در معناى لفظ«اكراه»

او را خواهند كشت. در اينجا اگر زيد بيع را بدون رضايت و با نبودن طيب خاطر انجام دهد فاسد مى‌باشد.

قوله: و قد يتحقق مع امكان التفصى: ضمير در « يتحقق » به اكراه رافع اثر معاملات راجع است.

قوله: و هو فى هذه الحال: ضمير « هو » به « من كان قاعدا» راجع است و مقصود از « هذه الحال» حال قعود در مكان كذائى است.

قوله: على دفع ضرره: يعنى ضرر اكراه.

قوله: و هو كاره عن ذلك المكان: ضمير « هو » به « من كان قاعدا» عود مى‌كند.

قوله: صدق الاكراه حينئذ: كلمه « حينئذ » يعنى حين كون الخدم فى الخارج و هو كاره للخروج عن ذلك المكان.

قوله: على امر خدمه بدفعه: ضمير در « بدفعه » به « مكره » راجع است.

قوله: و يكذّب لو ادّعاه: ضمير نائب فاعلى در « يكذّب » به « من كان قاعدا» راجع است و ضمير منصوبى در « ادّعاه » به اكراه برمى‌گردد.

قوله: بخلاف الاوّل: مقصود فرضى است كه خدمه و نوكران وى در خانه حاضر نباشند.

قوله: فى تلك الرواية: مقصود روايت ابن سنان مى‌باشد.

قوله: فالمعيار فيه: يعنى ملاك در اكراها رافع اثر معاملات عدم طيب نفس مى‌باشد.

قوله: و ان كانت هى المتبادر: ضمير « هى » به ضرورت راجع شديد.

قوله: فيكون الفرق بينه: يعنى بين اكراه.

قوله: اعتبار ما ذكرنا: يعنى گ فتيم اختيار بمعناى طيب نفس است نه آنكه در مقابل جبر و الجاء قرار داده شده باشد.

قوله: على ذلك: مشار اليه « ذلك » انّ العبرة فى المعاملات القصد الحاصل عن طيب نفس مى‌باشد.