تشریح المطالب؛ شرح فارسی بر مکاسب - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ١١٦ - مسئله فقهى اختيار يكى ديگر از شرائط متعاقدين مىباشد

استدراك‌

بلى، از مرحوم علامه در تحرير و شهيد ثانى در مسالك عبارتى نقل شده كه به توهم مى‌آورد مكره قصد معنا ندارد.

علّامه عليه الرحمه در تحرير فرموده:

اگر شخصى را بر طلاق اكراه كنند و وى با نيّت طلاق را واقع سازد اقرب آنستكه طلاق واقع ميشود زيرا وى را بر قصد اكراه نكرده‌اند بلكه بر صرف ايقاع لفظ اجبارش نموده‌اند حال اگر معنا را زائد بر لفظ قصد نمود چ نين طلاقى را طلاق اكراهى نگفته لاجرم محكوم به صحّت است.

مؤلّف گ ويد:

از اين كلام اينطور استفاده مى‌شود كه اكراه در جائى صادق است كه مكره عليه طلاق را بدون قصد معنا واقع سازد چ ه آنكه در صورت قصد مزبور اساسا اكراه تحقق پ يدا نمى‌كند.

شرح مطلوب‌

قوله: بل يظهر ذلك: مشار اليه « ذلك » عبارت « انّ المكره قاصد الى اللّفظ غير قاصد الى مدلوله» مى‌باشد.

قوله: و ليس مرادهم: يعنى و ليس مراد الجماعة.

قوله: انّه لا قصد له الّا الى مجرد التكلّم: ضمير در « انّه » بمعناى « شأن » بوده و در « له » به مكره برمى‌گردد و منظور از « تكلّم » تلفّظ به الفاظ مى‌باشد.

قوله: الذّى هو دونه: ضمير مجرورى در « دونه » به مكره راجع است و مقصود از « دون » پ ائين‌تر بودن است.

قوله: كيف و هو معلول الكلام الانشائى: ضمير « هو » به « مدلول » راجع است.

قوله: و هذا الذى ذكرنا: يعنى اينكه مراد از مكره كسى است كه لفظ و معنا را