تشریح المطالب؛ شرح فارسی بر مکاسب - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٢٨ - ذكر ادله بر عدم نفوذ افعال صبى و تصرفاتش

روايت مزبور صحيحه محمد بن مسلم است كه مضمون آن چ نين مى‌باشد:

عمد و خطاء صبى يكسانند يعنى همانطورى كه فعل صادر از روى خطاء و اشتباه موجب مؤاخذه و عقاب نيست عمد صبى نيز همچون خطاء بوده و افعال و اقوال عمدى او منشاء هيچ اثرى نمى‌باشند نه اثر دنيوى و نه اخروى لذا اگر مرتكب قتل عمدى شود قصاصش نكرده و در صورتى كه قتل شبه عمد از او صادر گ ردد ديه از وى نبايد گ رفت چ نان چ ه اگر به مالى اقرار كرد در ذمّه‌اش ثابت نمى‌شود و همچنين اگر محرماتى كه حدّآور هستند انجام داد مورد حدّ واقع نميشود و بر همين قياس كلّ افعال و اقوالى كه در صورت صدور از بالغين سبب موآخذه دنيوى و اخروى هستند اگر از صبى سر بزنند لغو و بى‌اثر مى‌باشند.

بنابراين عقد و ايقاعى كه بواسطه صبى در خارج تحقق مى‌يابند كان لم يكن بوده و مانند حالت قبل از ايقاع مى‌باشند و بدين ترتيب قابليت براى اجازه يا اذن در آنها نمى‌باشد نتيجتا بايد بگوئيم:

تمام معاملات صبى باطلست اگرچه با اذن ولى واقع شده باشند.

و براى اطمينان بيشتر ميتوان گ فت مضمونى را كه از صحيحه محمد بن مسلم نقل نموديم از حديث شريف رفع قلم بخوبى ميتوان استظهار كرد.

البته اين حديث به انحاء مختلف از ذوات مقدسه معصومين عليهم السّلام نقل شده كه از جمله آنها همين خبرى است كه مرحوم مصنّف در اينجا از كتاب قرب الاسناد حميرى بسندش از ابى البخترى از مولانا امام صادق عليه السّلام از پ در بزرگوارش از حضرت على بن الحسين عليهم السّلام نقل نموده كه حضرت فرمودند:

المعتوه الذّى لا يفيق و الصبى الذّى لم يبلغ عمدها خطاء تحمله العاقلة و قد رفع عنهما القلم الخ.

حاصل معناى اين حديث آنستكه: