تشریح المطالب؛ شرح فارسی بر مکاسب - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٦ - ذكر ادله بر عدم نفوذ افعال صبى و تصرفاتش

يعنى: قلم تكليف و وضع از سه طائفه برداشته شده:

از طفل تا زمانيكه بالغ شود و از ديوانه تا وقتيكه سالم گ ردد و از خواب تا هنگامى كه بيدار شود.

مرحوم شيخ الطائفه در كتاب مبسوط در مسئله اقرار بر ابن زهره عليه الرّحمه سبقت جسته و به همين حديث شريف استدلال كرده و فرموده است:

مقتضاى رفع قلم آنستكه براى كلام طفل هيچ حكمى نباشد يعنى وجودش بى‌اثر و بمثابه عدم فرض مى‌گردد.

و نظير همين كلام را نيز مرحوم ابن ادريس حلّى در سرائر ذيل مسئله عدم جواز وصيت طفلى كه ده ساله است فرموده:

و جماعتى از فقهاء همچون مرحوم علّامه حلى و غير ايشان در استدلال بحديث شريف از مشار اليهم تبعيّت كرده‌اند.

سپس مرحوم مصنّف ميفرمايند:

حضرات به خبر ديگرى غير از حديث رفع قلم تمسّك جسته‌اند و آن عبارتست از خبر حمزة بن حمران از مولانا الباقر عليه السّلام:

انّ الجارية اذا زوجت و دخل بها و لها تسع سنين ذهب عنها اليتم و دفع اليها مالها و جاز امرها فى الشراء و الغلام لا يجوز امره فى البيع و الشّراء و لا يخرج عن اليتيم حتى يبلغ خمس عشرة سنة الى آخر الحديث.

يعنى: دختر جوان وقتى ازدواج كرد و مورد تماس قرار گ رفت در حاليكه نه ساله باشد يتم از آن برطرف شده و مالش را بوى دفع نموده و بيع و شرائش ديگر ممضى و نافذ مى‌باشد.

و پ سرب چ ه ابدا بيع و شرائش ممضى و نافذ نبوده و هرگز از يتم خارج نگشته مگر آنكه سنّش به پ انزده سال برسد.

صريح اين حديث شريف افعال و تصرّفات صبى را غير نافذ قرار داده است.