تشریح المطالب؛ شرح فارسی بر مکاسب - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٢٧٥ - اخبار

الف: روايت نبوى مستفيض و آن فرموده نبى اكرم صلّى اللّه عليه و آله و سلّم به حكيم بن حزام است كه فرمودند:

لا تبع ما ليس عندك ( چ يزى كه نزد تو نيست نفروش).

عدم حضور متاع نزد شخص كنايه است از اينكه وى بر تسليم آن به مشترى مسلّط نيست و اين عدم تسلّط ناشى از عدم تملك مى‌باشد، بنابراين روايت مذكور با روايت نبوى ديگر از نظر معنا و مضمون متحد است، در اين حديث آمده:

لا بيع الّا فى ما يملك (اساسا بيع تحقق نمى‌يابد مگر در چ يزى كه مملوك باشد).

البته عبارت مذكور بعد از اين فقره مى‌باشد:

لا طلاق الّا فى ما يملك و لا عتق الّا فى ما يملك (طلاق تحقق نمى‌يابد مگر در مملوك و عتق نيز محقق نمى‌شود مگر در مملوك).

بهر صورت همان طورى كه گ فتيم عبارت مزبور دلالت دارد بر نهى از بيع متاعى كه شخص مالك آن نيست و ظاهر اين كلام بيع فضولى را نيز شامل مى‌گردد.

ب: عبارتى است كه در توقيع امام حسن عسكرى عليه السّلام به صفّار وارد شده و آن عبارت است از:

لا يجوز بيع ما ليس يملك (فروش متاعى كه مملوك شخص نيست جائر نمى‌باشد).

بدون ترديد بيع فضولى مشمول اين حديث مى‌باشد.

ج: از حميرى نقل شده كه مى‌گويد:

نامه‌اى محضر مبارك مولانا صاحب الزمان عجّل اللّه تعالى فرجه الشريف مرقوم داشته و در ضمن آن سؤالاتى از آن جناب نمودم، حضرت در جواب برخى از سؤالات من فرمودند: