تشریح المطالب؛ شرح فارسی بر مکاسب - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٤٧ - اشكال باصل عدم اعتبار معاملات صبى

الغلام الصغير الذى لا يحسن صناعة بيده فانّه ان لم يجد سرق.

قوله: فمحمول على الخ: جواب مرحوم مصنّف است از استدلال بحديث.

قوله: عوض كسبه: مراد از « عوض » فائده و ثمره مى‌باشد.

قوله: من التقاط: مقصود از « التقاط » حيازت مباحات است.

قوله: او اجرة عن اجارة الخ: مراد اين است كه صبى اجير شده براى كسى كه عملى را انجام دهد.

قوله: امر به من دون اجارة: ضمير نائب فاعلى در « امر » به صبى برمى‌گردد.

قوله: فاعطاه المستأجر: اين عبارت راجع است به « او الصبى بغير اذن الولى» يعنى چ ون اجاره‌اش بدون اذن ولىّ صورت گ رفته باطل است ولى در عين حال به لحاظ محترم بودن عملش مستحق اجرة المثل است.

قوله: فانّ هذه كلّها مما يملكه الصبى: يعنى اموالى كه ذكر شد بدون ترديد مملوك صبى بوده و احدى در آن مناقشه و خدشه نكرده حال اگر در دست صبى مالى بود كه ندانيم از طرق مذكوره بدستش آمده تا مملوك او باشد يا احتمالا از راه سرقت تحصيل نموده تا مالكش نباشد در چ نين فرضى مستحب است كه ديگران از مال مشتبه مزبور احتراز كرده و در آن تصرّف نكنند.

قوله: اذا لم يعلم صدق دعوى الصبىّ: يعنى صبى مدّعى است كه مال واقع در دستش را از طرق مذكوره كه از وجوه حلال هستند بدست آورده ولى ما بصدق گ فتارش يقين نداشته بلكه احتمال ميدهيم از راه حرام همچون سرقت آنرا تحصيل كرده باشد.

قوله: فالقول المذكور: مقصود قول مرحوم محدّث كاشانى است.

متن:

نعم ربما صحّح سيد مشايخنا في الرياض هذه المعاملات اذا كان الصبي بمنزلة الآلة لمن له اهلية التصرف، من جهة استقرار السيرة، و استمرارها على ذلك.

تشريح المطالب، شرح فارسى بر مكاسب ؛ ج‌٧ ؛ ص٤٧

فيه إشكال من جهة قوة احتمال كون السيرة ناشئة عن عدم المبالاة في الدين كما في‌