المباحث النحويه شرح سيوطى - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٩٦٢ - شرح احكام اقسام

شاهد در « يعافير » است كه مستثناى منقطع است از « انيس » و چون « انيس » اسم ليسى و مرفوع است شاعر تميمى يعافير را نيز مرفوع كرده تا بدل از آن باشد.

قوله: و عقّبها المصنّف: ضمير منصوبى در « عقّبها » به مفاعيل راجع است.

قوله: فقال الاستثناء: ضمير در « قال » به مصنّف راجع است.

قوله: حقيقة: يعنى اخراج حقيقى چنانچه در مستثناى متّصل امر چنين است.

قوله: او حكما: يعنى اخراج حكمى و مجازى باشد چنانچه در مستثناى منقطع امر چنين ميباشد.

قوله: من متعدّد: مقصود مستثنا منه مى‌باشد.

قوله: ينتصب بها: ضمير در « بها » به الّا راجع است.

قوله: و بما قبلها عند السّيرافى: ضمير در « قبلها » به الّا راجع است.

قوله: فسجد الملائكة كلّهم اجمعون الّا ابليس: آيه (٧٣) از سوره (ص).

قوله: للمستثنى منه فى اعرابه: ضمير در « اعرابه » به مستثنا منه راجع است.

قوله: على انّه بدل منه: ضمير در « انّه » به مستثنا و در « منه » به مستثنا منه عود مى‌كند.

قوله: و لم يكن لهم شهداء الّا انفسهم: آيه (٦) از سوره نور.

قوله: و لا يلتفت منكم احد الّا امرأتك: آيه (٨١) از سوره هود.

قوله: و من يقنط من رحمة ربّه الّا الضّالّون: آيه (٥٦) از سوره حجر.

متن: «٣١٨»

تجزيه و تركيب‌

واو: عاطفه.