المباحث النحويه شرح سيوطى - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٩٢٨ - عامل در مفعول فيه

است.

قوله: فانصبه بالواقع فيه: ضمير منصوبى در « انصبه » و ضمير مجرورى در « فيه » به مفعول فيه راجع است.

قوله: و هو المصدر: ضمير « هو » به الواقع فيه راجع است و مثالى كه عامل در مفعول فيه مصدر باشد همچون:

اعجبنى قيام زيد هنا (بعجب آورد من را ايستادن زيد در اينجا).

در اينمثال عامل در « هنا » قيام است كه مصدر مى‌باشد.

قوله: و مثله الفعل و الوصف: ضمير در « مثله » به مصدر راجع است و مثالى كه عامل در مفعول فيه فعل باشد همچون: هنا امكث كه گذشت.

و مثالى كه عامل در آن وصف باشد مانند: جائنى ضارب زيد امس (آمد نزد من زننده زيد در ديروز).

در اينمثال عامل در « امس » ضارب است كه وصف مى‌باشد.

قوله: مظهرا كان: ضمير در « كان » به الواقع فيه راجع است.

قوله: كما تقدّم: منظور هنا امكث ازمنا مى‌باشد.

قوله: و الّا: يعنى و ان لم يكن مظهرا.

قوله: فانوه: ضمير مفعولى به الواقع فيه راجع است.

متن: «٣٠٥»

تجزيه و تركيب‌

واو: استيناف.

كلّ: مضاف، مبتداء.

وقت: مضاف اليه.

قابل: اسم فاعل، خبر.