المباحث النحويه شرح سيوطى - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٧١٨ - قاعده نحوى

جمع مى‌باشد معذلك فعل را مفرد نياورده بلكه حروفى كه برتثنيه و جمع دلالت دارند بآن ملحق مى‌كنند نظير « تاء » كه برتأنيث دلالت دارد، مثلا مى‌گويند:

سعدا زيدان و سعدوا زيدون.

و بايد توجّه داشت كه در اينحال فعليكه اينعلامت بآن ملحق شده به اسم ظاهر اسناد داده شده نه بضمير باينمعنا كه اسم ظاهر فاعل آن مى‌باشد و از همين قبيل است فرموده پيامبر اكرم صلّى اللّه عليه و آله و سلّم.

يتعاقبون فيكم ملائكة باللّيل و ملائكة بالنّهار (در شب و روز فرشتگانى در بين شما نازل مى‌شوند).

شاهد در « يتعاقبون » است كه فاعلش ملائكه بوده يعنى اسم ظاهر و جمع مى‌باشد و مع ذلك فعل را بصيغه جمع آورده‌ايم.

و همچنين مانند قول برخى:

اكلونى البراغيث (كك‌ها مرا خوردند).

شاهد در « اكلونى » است كه فاعلش « البراغيث » بوده يعنى اسم ظاهر و جمع مى‌باشد معذلك فعل به صيغه جمع آورده شده.

و مانند قول عبيد اللّه بن قيس:

يعنى: مصعب بن زبير بنفس خويش متوجّه كشتن خوارج نهروان گرديد و بتحقيق او را تنها گذاردند دور و نزديك (بيگانه و خويش).

شاهد در « اسلماه » است كه فاعلش « مبعد و حميم» بوده و آن تثنيه مى‌باشد و معذلك فعل به صيغه تثنيه آورده شده.

و نيز مانند قول شاعر:

يعنى: گياه صاحب نتيجه و بهره شده است و ابرهاى سفيد باردار نموده‌اند گياه‌هاى نيكو را.