المباحث النحويه شرح سيوطى - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٦٧٥ - تعليق و موارد آن

علمت زيدا ابو من هو (دانستم زيد را كه پدر كيست او).

شاهد در مفعول دوّم « علمت » يعنى « ابو » است كه به من استفهاميّه اضافه شده.

در اين فرض نصب مفعول اوّل ارجح از غير آن است زيرا بواسطه آن استفهام واقع نشده همانطورى كه به استفهام نيز اضافه نشده لذا وجهى ندارد كه آنرا منصوب نخوانده و مورد عمل نصب واقع نشود البتّه اينكلام را مصنّف در شرح كافيه گفته است.

قوله: لانّ لها الصّدر: ضمير در « لها » به ماء نافيه راجع است.

قوله: ما قبلها فيما بعدها: ضمائر مؤنّث به ماء نافيه برمى‌گردند.

قوله: لقد علمت ما هولاء ينطقون: آيه (٦٥) از سوره انبياء.

قوله: و تظنّون ان لبثتم الّا قليلا: آيه (٥٢) از سوره اسراء.

قوله: و هو تعليقه الفعل: ضمير « هو » به « الحكم » راجع بوده و ضمير مجرورى در « تعليقه » باستفهام برمى‌گردد.

قوله: اذا وليه: ضمير فاعلى به « استفهام » و ضمير مفعولى به فعل قلبى راجع است.

قوله: سواء تقدّمت اداته على المفعول الاوّل: ضمير در « اداته » به استفهام برمى‌گردد.

قوله: لنعلم اىّ الحزبين احصى: آيه (١٢) از سوره كهف.

قوله: لانّه غير مستفهم عنه: ضمير در « لانّه » به مفعول اوّل راجع است.

قوله: و لا مضاف اليه: ضمير در « اليه » به مستفهم عنه برمى‌گردد.

شرح عربى:

تتمّة

ذكر ابو على من جملة المعلّقات « لعلّ » كقوله تعالى: «وان ادري لعلّه فتنة لكم» و ذكر بعضهم من جملتها لو، و جزم به فى التّسهيل كقوله: