المباحث النحويه شرح سيوطى - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٤٩٩ - پارهاى از احكام افعال ناقصه

٤- در ملابس خبر ضميرى بوده كه به ملابس اسم برمى‌گردد مانند:

كان ضارب هند اخاها.

شاهد در ضمير « اخاها » است كه ملابس خبر بوده و به « هند » كه ملابس اسم كان است برمى‌گردد.

پس از آن شارح گويد:

و گاهى تقديم خبر براسم اين افعال واجب و لازم مى‌باشد و آن در موردى است كه اسم به ضميرى اضافه شده كه به ملابس خبر عود مى‌كند.

مؤلّف گويد:

در اينجا نيز عبارت مرحوم ابو طالب بهتر مى‌باشد، ايشان مى‌فرمايند:

وجه وجوب، لزوم اضمار قبل الذّكر بوده كه در اينمورد لفظا و رتبة لازم مى‌آيد و آن جايز نيست.

و موارد لزوم اين محذور بشرح زير مى‌باشد:

١- آنكه در ملابس اسم ضميرى بوده كه به خبر راجع باشد مانند:

كان اخا احد صاحبه.

شاهد در « اخا » بوده كه خبر « كان » مى‌باشد و براسمش يعنى « احد صاحبه» مقدّم گرديده زيرا در ملابس اسم يعنى « صاحبه » ضميرى است كه به نفس خبر برمى‌گردد.

٢- آنكه در نفس اسم ضميرى باشد كه بملابس خبر برگردد مانند:

كان فى الدّار صاحبها.

شاهد در « فى الدّار» است كه ظرف و متعلّق باستقرّ است و بر « صاحبها » كه اسم كان بوده مقدّم شده زيرا به اسم ضميرى متّصل است كه بملابس خبر يعنى « الدّار » راجع است چه آنكه نفس خبر همان استقرّ محذوف مى‌باشد.

٣- در ملابس اسم ضميرى باشد كه بملابس خبر برگردد مانند:

كان اخا احد محب لغلامه.