المباحث النحويه شرح سيوطى - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ١٠٥٧ - پارهاى از احكام حال و ذو الحال

اهبطوا بعضكم لبعض عدوّ.

( فرود آئيد در حاليكه بعضى نسبت ببرخى ديگر دشمن مى‌باشيد).

شاهد در جمله‌ «بعضكملبعض عدوّ» است كه جمله اسميّه بوده و رابطش ضمير يعنى « كم » مى‌باشد.

و نيز نظير آنچه در فرموده حقتعالى وارد شده:

فانقلبوا بنعمة من اللّه و فضل لم يمسسهم سوء.

( پس بنعمت و فضل خداوند روى آورده در حاليكه هيچ رنج و مشقّتى بايشان وارد نشد).

شاهد در جمله « لم يمسسهم سوء» است كه جمله فعليّه بوده و مصدّر است به مضارع منفى و رابطش ضمير يعنى « هم » مى‌باشد.

و همچنين مثل آيه شريفه:

او جائوكم حصرت صدورهم.

( يا بيايند نزد شما در حاليكه سينه‌هايشان تنگ شده باشد).

شاهد در جمله « حصرت صدورهم» است كه جمله فعليّه بوده و مصدّر است به ماضى مثبت و رابطش ضمير يعنى « هم » مى‌باشد.

و مانند آنچه در مثال زيد مى‌باشد:

جاء زيد ما قام ابوه (زيد آمد در حاليكه پدرش نايستاده بود).

شاهد در جمله « ما قام ابوه» است كه جمله فعليّه و مصّدر به ماضى منفى مى‌باشد و رابطش ضمير يعنى « ها » مى‌باشد.

پس از آن مصنّف گويد:

و زمانى جمله حاليّه يادشده را با واو و ضمير هردو مى‌آورند.

شارح گويد:

مانند آنچه در آيه شريفه ذيل آمده:

خرجوا من ديارهم و هم الوف حذر الموت.

( از ديار و وطنشان بجهت ترس از مرگ بيرون رفتند در حاليكه هزاران‌