المباحث النحويه شرح سيوطى - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٩٢٤ - شروط مفعول له

قوله: استواء الامرين: مقصود از « امرين » جرّ و نصب مى‌باشد.

قوله: و صرّح به فى التّسهيل: ضمير فاعلى در « صرّح » به مصنّف و در « به » به استوء الامرين راجع است.

متن: «٣٠٣»

تجزيه و تركيب‌

الظّرف: مبتداء.

وقت: اسم نكره، خبر.

او: عاطفه.

مكان: معطوف به وقت.

ضمّنا: فعل، ماضى، از باب تفعيل، مجهول، متعدّى به دو مفعول، مفعول اوّلش الف تثنيه است كه نائب فاعل آن بوده و مفعول دوّمش كلمه « فى » مى‌باشد، صفت براى « وقت » و « مكان ».

باء: حرف جرّ.

اطّراد: مصدر از باب افتعال، مجرور به باء، متعلّق به استقرّ، حال.

كاف: حرف جارّ و مجرورش « قولك » است كه حذف شده.

هنا: ظرف مكان، مفعول فيه.

امكث: فعل امر حاضر.

ازمنا: جمع زمان، مفعول فيه.

ترجمه:

ظرف عبارتست از وقت يا مكانى كه بطور شيوع متضمّن « فى » باشد مانند: هنا امكث ازمنا.