المباحث النحويه شرح سيوطى - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٨٨٤ - عامل مفعول مطلق

بمثل مصدر يا فعل و يا وصف مصدر (مفعول مطلق) منصوب ميشود و اصل بودن آن براى فعل و وصف انتخاب شده است.

شارح گويد:

حاصل مراد مصنّف و توضيح آن اينستكه:

عامل مفعول مطلق (مصدر) سه چيز ممكنست باشد:

١- مصدرى همچون خودش مانند فرموده حقتعالى:

فانّ جهنّم جزائكم جزاءا موفورا ( پس همانا جهنّم پاداش كامل شما مى‌باشد).

شاهد در « جزاء » است كه مفعول مطلق بوده و عاملش مصدرى همچون خودش يعنى « جزائكم » مى‌باشد.

٢- فعل مانند فرموده حقتعالى:

و كلّم اللّه موسى تكليما ( حقتعالى با جناب موسى على نبيّنا و آله عليه و عليهم السّلام سخن گفت، سخن‌گفتنى).

شاهد در « تكليما » است كه مفعول مطلق بوده و عاملش فعل يعنى كلّم اللّه مى‌باشد.

٣- وصف مانند فرموده حقتعالى:

و الصّافات صفّا ( قسم بآن موجوداتى كه صف بسته‌اند صف‌بستنى).

شاهد در « صفّا » است كه مفعول مطلق بوده و عاملش اسم فاعل كه وصف است مى‌باشد يعنى « صافّات ».

و نيز مانند:

هو مضروب ضربا (او زده شد زده‌شدنى).

شاهد در « ضربا » است كه مفعول مطلق بوده و عاملش « مضروب » كه وصف است مى‌باشد.

و همانطورى كه مصنّف گفته است:

در مقام عمل مصدر اصل براى فعل و وصف مى‌باشد چنانچه مذهب و