المباحث النحويه شرح سيوطى - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٨٨٥ - عامل مفعول مطلق

رأى اكثر بصريّين همين بوده و مختار و منتخب ما نيز اين رأى مى‌باشد زيرا هرفرعى متضمّن براصل و زياده برآن مى‌باشد و فعل و وصف نسبت بمصدر همينطور مى‌باشند يعنى مشتمل برمعناى مصدر و زائد برآن هستند بخلاف مصدر كه چنين نمى‌باشد.

و برخى از بصريّين گفته‌اند:

مصدر اصل براى فعل و فعل اصل براى وصف مى‌باشد.

و بعضى ديگر از ايشان گفته‌اند:

هركدام از مصدر و فعل مستقلّا اصل مى‌باشند.

كوفيّون معتقدند كه فعل اصل براى مصدر است.

قوله: و هو كما يؤخذ ممّا سيأتى: ضمير « هو » به مفعول مطلق راجع بوده و كلمه « يؤخذ » يعنى استفاده ميشود.

قوله: لنوعه: يعنى لنوع العامل.

قوله: او عدده: يعنى عدد العامل.

قوله: لانّه يقع عليه اسم المفعول: ضمير در « لانّه » و « عليه » به مفعول مطلق عود مى‌كند.

قوله: و لهذه العلّة: يعنى اينكه يقع عليه اسم المفعول من غير تقييد بحرف جرّ.

قوله: قدّمه على المفعول به الزّمخشرى: ضمير منصوبى در « قدّمه » به مفعول مطلق راجع است.

قوله: فانّ جهنّم جزائكم جزاءا موفورا: آيه (٦٣) از سوره اسراء.

قوله: و كلّم اللّه موسى تكليما: آيه (١٦٤) از سوره نساء.

قوله: و الصّافّات صفّا: آيه (١) از سوره صافّات.

قوله: و هو مذهب اكثر البصرييّن: ضمير « هو » به كون المصدر اصلا راجع است.

قوله: بالنّسبة الى المصدر كذلك: يعنى فعل و وصف هم معناى مصدر را