المباحث النحويه شرح سيوطى - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٨٦٠ - مبحث تنازع

شرح عربى:

هذا باب التّنازع فى العمل‌

و يسمّى ايضا باب الاعمال و هو، كما يؤخذ ممّا سيأتى، ان يتوجّه عاملان ليس احدهما مؤكّدا للآخر الى معمول واحد متأخّر عنهما نحو « ضربت و اكرمت زيدا» و كلّ واحد من ضربت و اكرمت يطلب زيدا بالمفعوليّة.

( ان عاملان) فعلان او اسمان او اسم و فعل (اقتضيا) اى طلبا (فى اسم عمل) رفعا او نصبا او طلب احدهما رفعا و الآخر نصبا، و كانا (قبل فللواحد منهما العمل) بالاتّفاق، امّا الاوّل او الثّانى، مثال ذلك على اعمال الاوّل « قام و قعدا اخواك»، رأيت و اكرمتهما ابويك « ضربنى و ضربتهما الزّيدان»، « ضربت و ضربونى الزّيدين»، و مثاله على اعمال الثّانى « قاما و قعد اخواك»، « رأيت و اكرمت ابويك»، « ضربانى و ضربت الزّيدين» « ضربت و ضربنى الزّيدون». و هذا فى غير فعل التّعجّب، امّا هو فيتعيّن فيه اعمال الثّانى كما اشترطه المصنّف فى شرح التّسهيل فى جواز التّنازع فيه خلافا لمن منعه ك « ما احسن و اعقل زيدا».

ترجمه و شرح:

مبحث تنازع‌

شارح گويد:

باين باب، باب اعمال نيز مى‌گويند و آن همانطوريكه از بيان آينده استفاده ميشود عبارتست از اينكه:

دو عامل بشرطيكه مؤكّد ديگرى نباشد بمعمول واحدى كه از آندو متأخّر است توجّه پيدا كنند مانند:

ضربت و اكرمت زيدا (زدم و اكرام كردم زيد را).

در اينمثال هركدام از « ضربت » و « اكرمت » طالب زيد بوده و او را