المباحث النحويه شرح سيوطى - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٨٤٦ - منصوب بنزع خافض و موارد ثبوت آن

سپس شارح گويد:

گفتيم در صورت مأمون بودن از اشتباه حذف جارّ و منصوب نمودن مجرور قياسى است اكنون مى‌گوئيم:

اگر از اشتباه و وقوع غلط در امان نبوديم حذف مطّرد و قياسى نيست مانند: رغبت فى انك تقوم (رغبت داشتم در اينكه تو بايستى).

در اينمثال حذف « فى » مطّرد نيست زيرا پس از حذف احتمال مى‌دهيم حرف جارّ محذوف « عن » باشد چون مادّه « رغب » هم با « فى » استعمال مى‌شود و هم با « عن » ذا در مثا مذكور حذف مطّرد و قياسى نيست ولى در عين حال بايد توجّه داشت كه از عدم اطّراد لازم نمى‌آيد اصلا حذف در السنه فصحاء و اهل لسان ناميده باشد از اينرو نمى‌توان بفرموده حقتعالى اشكال نمود: و ترغبون ان تنكحوهنّ‌ ( مثل و رغبت داريد در اينكه ايشان را نكاح نمائيد). شاهد در « ان تنكحوهنّ» است كه حرف جارّ از اوّلش حذف شده با اينكه از اشتباه در امان نيستيم.

قوله: يقتصر فيه على السّماع: ضمير در « فيه » به حذف جارّ راجع است.

قوله: و يقاس عليه: ضمير در « عليه » به حذف حرف جرّ راجع است.

قوله: و محلّ ان حينئذ: يعنى حين حذف الجارّ.

قوله: ما انشده الخليل: انشاد آنستكه شعرى را كه ديگرى گفته است شخص بخواند.

قوله: فعلم انّها فى محلّ جر: ضمير در « انّها » بن آن عود مى‌كند.

قوله: و ترغبون ان تنكوهنّ: آيه (١٢٧) از سوره نساء.

قوله: فتأمّل: شايد اشاره باشد باينكه آيه از موارد عدم امن لبس نيست بلكه قرينه قائم است براينكه محذوف « عن » مى‌باشد چه آنكه حقتعالى در اين آيه در مقام توبيخ و سررزنش است به ترك كناه و روى تافتن از آن و پرواضح است ماده « رغب » با « عن » چنين معنائى را دارد چنانچه با « فى » بمعناى ميل مى‌باشد.