المباحث النحويه شرح سيوطى - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٨٤٥ - منصوب بنزع خافض و موارد ثبوت آن

كه هركسى مجاز است آنرا در اينموارد حذف و مدخولش را منصوب بخواند و آن در دو مورد است:

ان و انّ يعنى اگر حرف جرّ برسر ايندو حرف درآمد و بدين‌ترتيب مصدر فعل بعد از آندو را مجرور نمود جايز است حرف جرّ را حذف كرده و مصدر يادشده را منصوب خواند مشروط باينكه از اشتباه و وقوع غلط در امان باشيم مانند: عجبت ان يدوا (تعجّب كردم از اينكه ديه بدهند.

و مانند: عجبت انّك قائم (تعجّب كردم از اينكه تو ايستاده هستى).

اينمثال در اصل عجبت من انّك قائم بوده و سپس كلمه « من » حذف شد و « انّ » با صله‌اش منوب گرديدند.

لازم به تذكّر است بعد از حذف حرف جرّ از ابتداء « ان » در محلّ آن بين ادباء اختلاف است.

سيبويه و فرّاء آنرا منصوب دانسته و خليل و كسائى آنرا مجرور مى‌گردانند.

مصنّف گويد:

مؤيّد قول خليل است بيتى را كه خفش انشاد كرده است و آن بيتى است از قصيده‌اى كه فرزدق سروده است:

يعنى: زيارت نكردم دليلى را بمنظور اينكه حبيبه مى‌باشد و نه بخاطر آنكه از او قرضى داشته و من آنرا از وى مطالبه مى‌كنم.

شاهد در « ان تكون حبيبة» است كه در اصل « لا تكون حبيبة» بوده سپس لام حذف شد و « ان تكون حبيبة» همچنان مجرور باقى مانده است بليل اينكه « لا دين» كه مجرور است معطوف بآن است پس معلوم مى‌شود كه « ان تكون حبيبة» در محلّ جرّ مى‌باشد.