المباحث النحويه شرح سيوطى - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٧٨٤ - اشيائيكه براى نائب فاعل واقع شدن قابل هستند

مانند اسم فاعل و اسم مفعول.

قوله: الى انّه قد يرد: ضمير در « انّه » بمعناى « شأن » مى‌باشد.

قوله: مع وجوده: يعنى مع وجود مفعول به.

قوله: ليجزى قوما بما كانوا يكسبون: آيه (١٤) از سوره جاثيه.

قوله: و اختاره فى التّسهيل: ضمير منصوبى در « اختاره » به ورود نيابت غير مفعول به با وجود مفعول به راجع است.

قوله: و حكى عن بعضهم: يعنى عن بعض الادباء.

قوله: منع اقامة الثّانى مطلقا: قيد « مطلقا » در مقابل تقييد قول بعدى است بنابراين مراد آنستكه: چه دوّمى نكره و اوّلى معرفه بوده و چه بعكس باشد.

قوله: و قد صرّح بنفيه: يعنى نفى خلاف.

قوله: لكونه فاعلا فى المعنى: ضمير در « لكونه » به مفعول اوّل راجع است.

مؤلّف گويد:

در مثال: كسوت زيدا جبّة (پوشاندم به زيد لباس را) اگرچه « زيد » مفعول است ولى در معنا فاعل پوشيدن است از اينرو در فرض مجهول شدن « كسى » سزاوار اينست كه « زيد » را نائب فاعل قرار دهند نه « جبّة » را.

متن: «٢٥٣»

تجزيه و تركيب‌

فى: حرف جارّ، عامل، مبنى.

باب: مجرور به « فى » ، متعلّق به « اشتهر » ، مضاف.

ظنّ: مضاف اليه.

واو: عاطفه.

ارى: معطوف به ظنّ.