المباحث النحويه شرح سيوطى - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٧٣٢ - موارد لزوم الحاق تاء تأنيث بفعل

شرح عربى:

( و الحذف) للتّاء من فعل مسند الى ظاهر مؤنّث حقيقىّ (قد يأتى بلا فصل) حكى سيبويه عن بعضهم « قال فلانة) (و) الحذف (مع) الاسناد الى (ضمير) المؤنّث (ذى المجاز) و هو الّذى ليس له فرج (فى شعر وقع) قال عامر الطّائى:

و حمله ابن فلاح فى الكافية على انّه عائد الى محذوف، اى و لا مكان للارض ابقل و الضّمير فى ابقالها للارض.

ترجمه و شرح:

مصنّف گويد:

گاهى تاء از فعل حذف مى‌شود بدون اينكه بين آن و فاعلش فاصله‌اى شده باشد.

شارح گويد:

مقصود اينستكه: فعل اگرچه به اسم ظاهرى كه مؤنّث حقيقى است نسبت داده شده و بين آن و فاعلش فاصله‌اى نيست ولى معذلك گاهى تاء را از آن حذف مى‌كنند مانند حكايتى كه سبيويه از بعضى اهل لسان نموده كه ايشان مى‌گويند:

قال فلانة (فلان زن گفت).

شاهد در « قال » است كه فاعلش « فلانة » بوده و آن اسم ظاهر و مؤنّث حقيقى است و بين فعل و فاعل مى‌بينيم كه فاصله‌اى واقع نشده ولى معذلك تاء را از فعل حذف كرده‌اند.

مصنّف گويد:

و حذف تاء از فعلى كه به ضمير مؤنّث مجازى نسبت داده شده گاهى در شعر واقع ميشود.