المباحث النحويه شرح سيوطى - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٦٩٤ - فصل در بيان حكم«اعلم» و«ارى» و نظائر ايندو

و نيز جايز است كه هردو مفعول (مفعول دوّم و سوّم) حذف شده و تنها مفعول اوّلش باقى بماند چنانچه مى‌گوئى:

اعلمت زيدا (نشان دادم و به زيد فهماندم).

در اينمثال مفعول دوّم و سوّم حذف شده و تقدير چنين است:

اعلمت زيدا بكرا فاضلا.

ولى بايد توجّه داشت كه حذف مفعول اوّل جايز نيست لذا تعليق و الغاء فعل از آن نيز بعقيده ادباء جايز نميباشد امّا ناگفته نماند كه حذف آن با ذكر دو مفعول از باب اقتصاد جايز است چنانچه باين منظور مى‌توان هرسه را حذف كرد و دليلش همان بيان و تقريبى است كه مصنّف در شرح تسهيل قبلا ذكر نمود.

ابو حيّان نقل نموده كه سيبويه معتقد است بايد هرسه مفعول ذكر شوند بدون اينكه دليلى براى آن بياورد.

قوله: و ما جرى مجراهما: مثل: اخبر و حدّث و نبّاء.

قوله: اذ يريكهم اللّه فى منامك: آيه (٤٣) از سوره انفال.

قوله: البركة اعلمنا اللّه مع الاكابر: كلمه « البركة » مفعول دوّم است براى « اعلم » و « نا » مفعول اوّل و « اللّه » فاعل آن و « مع الاكابر» مفعول سوّم آن مى‌باشد.

قوله: امّا الاوّل منها: يعنى من المفاعيل.

قوله: و لا تعليق الفعل عنه: ضمير در « عنه » به مفعول اوّل راجع است.

قوله: و يجوز حذفه: يعنى حذف مفعول اوّل.

قوله: دونه: يعنى بدون دليلى كه براى وجوب ذكر سه مفعول بياورد.

متن: «٢٢٢»