المباحث النحويه شرح سيوطى - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٦٧٢ - تعليق و موارد آن

قلبى متقدّم برمفعولين از عمل الغاء شده است، مانند آنچه در كلام شاعر آمده:

يعنى: مانند آن ادب شدم تا اينكه ادب از طبيعت و عادت من گرديد، بدرستيكه دانستم مناط و ملاك طبيعت و خلق ادب مى‌باشد.

شاهد در « رأيت » است كه بواسطه تقدير « لام » برسر مفعولش يعنى « ملاك » از عمل تعليق شده.

بنابراين تقدير آن: انّى رأيت لملاك مى‌باشد، پس لام حذف شده و تعليق باقى مانده است.

تعليق و موارد آن‌

مصنّف گويد:

تعليق را قبل از ماء و ان و لاء نافيه لازم بدان.

شارح گويد:

غير از « هب » بقيّه افعال قلوب در چند مورد لازم است از عمل تعليق شوند:

١- آنكه قبل از ماء نافيه قرار گيرند زيرا كلمه « ما » داراى صدارت است از اينرو ممتنع است ماقبلش در مابعد آن عمل نمايد و همچنين است بقيّه معلّقات مانند:

لقد علمت ما هؤلاء ينطقون‌ ( تو ميدانى كه اين بتان سخن نمى‌گويند).

شاهد در « علمت » است كه قبل از « ماء نافيه» قرار گرفته و از عمل در دو مفعولش كه « هولاء » و « ينطقون » باشد تعليق شده است.

٢- آنكه پيش از « ان نافيه» واقع شوند مانند آنچه در فرموده حقتعالى آمده:

و تظنّون ان لبثتم الّا قليلا ( گمان مى‌كنيد كه درنگ نمى‌نمائيد مگر اندكى).