المباحث النحويه شرح سيوطى - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٦٤٨ - حكم تأكيد

صلّى اللّه عليه و آله و سلّم آمده:

لا احد اغير من اللّه عزّ و جل (احدى غيرتمندتر از خداوند عزّ و جلّ نيست).

در اينمثال اگر خبر يعنى « اغير » حذف شود مراد و مقصود معلوم نميباشد از اينرو حذفش جايز نيست.

مصنّف در شرح كافيه مى‌گويد:

زمخشرى و غير او پنداشته‌اند كه بنى تميم خبر « لا » را مطلقا واجب الحذف مى‌دانند چه در صورت حذف مراد معلوم بوده و چه معلوم نباشد در حاليكه اين نسبت بايشان صحيح نيست زيرا حذف خبرى كه هيچ دليلى برآن نبوده لازمه‌اش آنستكه تفوّه بآن كلام از فايده خالى باشد و پرواضح است كه عرب اتّفاق و اجماع دارند برترك تكلّم به چيزى كه فايده‌اى برآن مترتّب نيست.

سپسى شارح گويد:

و گاهى اسم « لا » حذف مى‌شود چون معلوم مى‌باشد يعنى قرينه‌اى در بين است كه بواسطه‌اش مى‌توان اسم « لا » را معلوم ساخت چنانچه مصنّف در كتاب كافيه نيز آنرا متعرّض شده مانند قول اهل لسان:

لا عليك يعنى لا بأس عليك (هيچ بأس و ايرادى برتو نيست).

شاهد در « بأس » است كه اسم « لا » بوده و چون قرينه برتعيين آن وجود دارد حذف گرديده.

قوله: لا ضير: آيه (٥٠) از سوره شعراء.

قوله: لم يجب الحذف: يعنى لم يثبت الحذف.

قوله: و غيره: يعنى غير زمخشرى.

قوله: يحذفون خبر لا مطلقا: چه مراد معلوم بوده و چه معلوم نباشد.

قوله: و ليس بصحيح: ضمير در « ليس » به زعم الزّمخشرى راجع است.

قوله: لانّ حذف خبر لا دليل عليه: جمله « لا دليل عليه» صفت است براى « خبر » و ضمير در « عليه » به خبر برمى‌گردد.