المباحث النحويه شرح سيوطى - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٦٣٠ - حكم لاء نفى جنس

بايد آنرا برفتح مبنى نمود و اگر تثنيه و جمع باشد برياء و نون كه حالت نصبى تثنيه و جمع است مبنى مى‌گردد.

قوله: او مشابهه: شبه مضاف عبارتست از دو اسمى كه بدنبال هم آمده باشند بشرطى كه اوّلى عامل و دوّمى و دوّمى متمّم معناى اوّلى باشد مانند طالعا جبلا و قبيحا فعله.

قوله: حالكونك رافعه بها: ضمير منصوبى در « رافعه » به خبر و در « بها » به لاء راجع است.

قوله: و ركّب المفرد معها: ضمير در « معها » به لاء راجع است.

قوله: و المراد به: ضمير در « به » به مفرد راجع است.

قوله: بانيا له على الفتح: ضمير در « له » به مفرد عود مى‌كند.

قوله: او ما يقوم مقامه: يعنى مقام الفتح.

قوله: لتضمّنه معنى من الجنسيّة: ضمير در « لتضمّنه » به تركيب لاء با اسمش راجع است.

قوله: و هو اولى: ضمير « هو » به فتح راجع است.

قوله: و التزمه ابن عصفور: ضمير منصوبى به فتح راجع است.

شرح عربى:

( و الثّانى) من المتكرّر كالمثال السّابق (اجعلا مرفوعا او منصوبا او مركّبا) ان ركّبت الاوّل مع لا فالرّفع نحو:

و ذلك على اعمال لا الثّانية عمل ليس، او زيادتها و عطف اسمها على محلّ لا الاولى مع اسمها، فانّ موضعهما رفع على الابتداء و النّصب نحو:

و ذلك على جعل لا الثّانية زائدة، و عطف الاسم بعدها على محلّ الاسم قبلها، فانّ محلّه النّصب و قال الزّمخشرى: « خلّة » فى البيت نصب بفعل مقدّر، اى و لا ترى خلّة كما فى قوله: