المباحث النحويه شرح سيوطى - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٦٢٨ - حكم لاء نفى جنس

منصوب گردد مانند:

لا صاحب برّ ممقوت (جنسى نيكوكار مورد غضب نمى‌باشد).

شاهد در « صاحب » است كه اسم « لاء » بوده و به نكره يعنى « برّ » اضافه شده فلذا منصوب گرديده است.

و همنين است اگر اسم لاء شبيه به مضاف باشد و مقصود از « شبه مضاف» عبارتى است كه جزء دوّمش متمّم آن باشد مانند:

لا قبيحا فعله محبوب: (كسيكه فعلش قبيح و ناپسند است مورد حبّ و محبّت ديگران نمى‌باشد).

شاهد در « قبيحا فعله» است كه اسم لاء بوده و چون شبه مضاف مى‌باشد واجب است منصوب گردد.

مصنّف گويد:

و پس از آن خبر را ذكر نما در حاليكه بآن رفع مى‌دهى.

شارح گويد:

مشار اليه « ذاك » اسم لاء بوده و « رافعه » حال است از فاعل در « اذكر » بنابراين معناى عبارت چنين مى‌شود:

وبعد از اسم لاء خبر را بياور در حاليكه آنرا بواسطه لاء رفع مى‌دهى چنانچه قبلا شرحش گذشت.

مصنّف گويد:

مفرد را تركيب نما در حاليكه بآن فتحه مى‌دهى.

شارح گويد:

مقصود اينستكه اسم لاء را كه مفرد است با آن تركيب كن.

و مراد از « مفرد » اسمى است كه مضاف و شبه مضاف نباشد و بهرحال پس از آنكه مفرد را با « لاء » تركيب نمودى آنرا برفتح يا چيزى كه قائم‌مقام فتحه است مبنى بگردان زيرا عبارتى كه مركّب است از « لاء » و اسم مفرد متضمن معناى « من » جنسيّه است پس چون شباهت معنوى بحروف‌