المباحث النحويه شرح سيوطى - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٦١٢ - حكم ماء كافه

بصيغه ماضى است.

و اتّصال « ان » بفعل مضارع قليل و نادر مى‌باشد مانند فرموده حقتعالى:

و ان يكاد الّذين كفروا ( نزديك بود كه كافران چشم زخم بزنند تو را).

شاهد در اتّصال ان مخفّفه از مثقّله است به فعل ناسخ كه بصيغه مضارع آمده و آن نادر و كمياب است.

و نيز اتّصال آن بفعل غير ناسخ نادر و قليل است اعمّ از آنكه بصيغه ماضى بوده يا مضارع باشد مانند قول عاتكه:

يعنى: خشك باد دست راست تو بدرستيكه كشتى مسلمانى را و فروآيد برتو عقوبت و عذاب كسيكه از روى عمد و قصد گناهى را مرتكب شده باشد.

شاهد در اتّصال ان مخفّفه است به فعل غير ناسخ يعنى « قتلت ».

سپس مصنّف گويد:

اگر « انّ » مخفّف شود اسمش حذف مى‌شود و جمله‌اى كه بعد از آن قرار گرفته بايد خبرش باشد.

شارح گويد:

حاصل كلام آنستكه اگر « انّ » مفتوحه مخفّف شد اسمش ضمير شأنى است كه محذوف مى‌باشد و بايد توجّه داشت كه عمل اينحرف باطل نميشود بخلاف « انّ » مكسوره كه در صورت حصول تخفيف گفتيم عملش باطل مى‌گردد و جهت عدم بطلان عمل « انّ » اينستكه اينحرف از « انّ » مكسوره بفعل شبيه‌تر مى‌باشد لذا عملش قوى‌تر بوده از اينرو پس از حصول تخفيف نيز بقوّت عمل خويش باقى است چنانچه اين تعليل را مصنّف در شرح كافيه آورده است.

و امّا اينكه مصنّف گفت پس از حصول تخفيف جمله بعد از آن خبرش‌