المباحث النحويه شرح سيوطى - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٦٠٧ - حكم ماء كافه

بدا: فعل، ماضى، ثلاثى مجرّد، محلّا مجزوم تا فعل شرط باشد.

ما: فاعل است براى « بدا » ، موصوله.

ناطق: اسم فاعل، نكره، مبتداء.

اراده: فعل و فاعل و مفعول، خبر است براى « ناطق » و جمله مبتداء و خبر صله و عائد است براى « ما ».

معتمدا: اسم فاعل، حال است از « ناطق ».

ترجمه:

و گاهى از « لام » استغناء حاصل مى‌شود بشرطى كه آنچه گوينده آنرا اراده كرده و برآن اعتماد نموده ظاهر و آشكار باشد.

شرح عربى:

( و خفّفت انّ) المكسورة (فقلّ العمل) و كثر الالغاء لزوال اختصاصها بالاسماء و قرئ بالعمل و الالغاء قوله تعالى: و ان كلّا لمّا ليوفينّهم» ( و تلزم اللّام) اى لام الابتداء فى خبرها (اذا ما تهمل) لئلّا يتوهّم كونها نافية فان لم تهمل لم تلزم اللّام (و ربّما استغنى عنها) اى عن اللّام اذا اهملت (ان با) اى ظهر (ما ناطق اراده معتمدا) عليه كقوله:

فلم يأت باللّام لا من الالتباس بالنّافية

ترجمه و شرح:

مصنّف گويد:

و « انّ » مخفّف شده پس بندرت عمل مى‌كند.

شارح گويد:

مقصود اينستكه « انّ » مكسوره گاهى مخفّف و بدون تشديد نون استعمال مى‌شود و در چنين وضعى كم است كه عمل معهودش را بنمايد بلكه ملغى شدنش از عمل بسيار است زيرا اختصاصش باسماء زائل شده و برافعال نيز داخل مى‌گردد و در فرموده حقتعالى كه ذيلا نقل مى‌شود بهردو وجه يعنى عمل و الغاء از عمل قرائت شده: