المباحث النحويه شرح سيوطى - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٥٧٢ - چهارم از نواسخ ان و اخوات آن

راع: فعل، امر، متعدّى، ثلاثى مجرّد، ضمير « انت » باستتار وجوبى در آن مستتر است.

ذا: اسم اشاره، مفعول، براى « راع ».

التّرتيب: عطف بيان براى « ذا ».

الّا: حرف استثناء و مستثنا منه در آن محذوف است و تقدير كلام چنين مى‌باشد:

و راع ذا التّرتيب فى كلّ مورد الّا فى الّذى الخ‌

فى الّذى: جارّ و مجرور، متعلّق به « راع ».

كاف: جارّه و مجرورش « قولك » است كه محذوف مى‌باشد.

ليت: از حروف مشبهة بالفعل.

فيها: جارّ و مجرور، متعلّق باستقرّ، خبر مقدّم.

او: عاطفه.

هنا: معطوف به « فيها ».

غير: اسم ليت، مضاف.

البذى: مضاف اليه براى « غير ».

ترجمه:

و ترتيب بين اسم و خبر را حتما مراعات نما مگر در خبرى كه همچون خبر در ايندو جمله باشد:

المباحث النحويه شرح سيوطى ؛ ج‌٢ ؛ ص٥٧٢

ت فيها غير البذى و ليت هنا غير البذى.

شرح عربى:

( و راع) وجوبا (ذا التّرتيب) و هو تقدّم الاسم على الخبر لانّها غير متصرّفة (الّا فى) الخبر (الّذى) هو ظرف او مجرور فيجوز لك ان تقدمه (كليت فيها) مستحيا (او) لعلّ (هنا غير البذى) اى الّذى بذى بمعنى فحش، و قد يجب تقديمه فى نحو « انّ فى الدّار صاحبها».