المباحث النحويه شرح سيوطى - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٥٧٣ - يكى از احكام حروف مشبهة بالفعل

ترجمه و شرح:

يكى از احكام حروف مشبهة بالفعل‌

مصنّف گويد:

ترتيبى كه بين اسم و خبر گفته شد بايد مراعات شود تا حروف مشبهة بالفعل بتوانند عمل كنند مگر در خبرى كه مثل خبر واقع در جمله « ليت فيها غير البذى» و « ليت هنا غير البذى» باشد.

شارح گويد:

حاصل مراد اينستكه اگر بخواهيم حروف مشبهة بالفعل را در مبتداء و خبر عمل دهيم يعنى باسم نصب و بخبر رفع دهند واجب است ترتيب معهود مراعات شود يعنى اسم برخبر مقدّم گردد زيرا اينحروف از نظر عمل چندان قوّتى نداشته و باصطلاح متصرّف نيستند تا حتّى با بهم خوردن ترتيب بين اسم و خبر نيرو و توان عمل كردن در آنها را داشته باشند.

بلى اگر خبر ظرف يا جارّ و مجرور باشد البته جايز است براسم مقدّم شده و عمل اينحروف در اينصورت محفوظ است مانند:

ليت فيها مستحيا غير البذى.

( كاش در آنجا شخص باحيا و شرمى كه فحّاش نباشد مى‌بود).

و ليت هنا مستحيا غير البذى.

( كاش در اينجا شخص باحيا و شرمى كه فحّاش نباشد مى‌بود).

شاهد در خبر (ليت) است كه در مثال اوّل جارّ و مجرور يعنى « فيها » بوده و در مثال دوّم ظرف يعنى « هنا » مى‌باشد لذا تقدّمش براسم يعنى « مستحيا » جايز است و معذلك عمل « ليت » باقى است.

كلمه « البذى » يعنى كسى كه فحش و ناسزا مى‌گويد.

سپس مى‌گويد:

گاهى تقديم خبر براسم واجب است مثل آنچه در عبارت: انّ فى الدّار