المباحث النحويه شرح سيوطى - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٥٦١ - سوم از نواسخ افعال مقاربه

شاهد در « يوشك » است كه مضارع « اوشك » مى‌باشد.

و مثال مضارع براى « كاد » فرموده حقتعالى است:

يكاد زيتها يضيئ.

البتّه اهل لسان براى « اوشك » اسم فاعل را نيز افزوده و گفته‌اند « موشك » بكسر شين مانند آنچه در قول ابى سهم هزلى آمده:

يعنى: پس نزديكست زمين ما برگردد پس از آنكه انس گرفته شده در حاليكه بوحشت اندازنده و خراب شده باشد.

شاهد در « موشكة » است كه اسم فاعل از « اوشك » مى‌باشد.

مصنّف در شرح كافيه حكايت كرده است كه از « كاد » اسم فاعل استعمال مى‌شود و جوهرى گفته است كه مضارع « طفق » نيز در السنه اهل محاوره آمده.

در كتاب شرح تسهيل مصنّف گفته است: نديدم غير از جوهرى اين مقاله را گفته باشد.

و جماعتى از ادباء اسم فاعل « كرب » را نيز ذكر كرده‌اند چنانچه كسائى براى جعل مضارع آنرا نيز مستعمل دانسته و اخفش مضارع و مصدر از « طفق » و « كاد » را مورد استعمال مى‌دانند.

قوله: يكاد زيتها يضيئ: آيه (٣٥) از سوره نور.

قوله: و حكى فى شرح الكافية: ضمير فاعلى در « حكى » به مصنّف راجع است.

قوله: قال فى شرح التّسهيل: ضمير فاعلى در « قال » به مصنّف عود مى‌كند.

قوله: و لم اره لغيره: ضمير مفعولى در « اره » به استعمال مضارع براى طفق و ضمير مجرورى در « لغيره » به جوهرى راجع است.

قوله: و المصدر منه: ضمير در « منه » به طفق عود مى‌كند.