المباحث النحويه شرح سيوطى - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ١١٠٥ - مبحث معانى حروف جر

عباد اللّه» « سأل سائل بعذاب واقع (على للاستعلاء) حسّا نحو: عليها و على الفلك تحملون.

او معنى نحو: تكبّر زيد على عمرو (و معنى فى) نحو: و اتّبعوا ما تتلوا الشّياطين على ملك سليمان (و) معنى (عن) نحو: اذا رضيت علىّ بنوا قشير.

( بعن تجاوزا عنى من قد فطن) نحو « رميت السّهم عن القوس».

( و قد يجى‌ء موضع بعد) نحو « لتركبنّ طبقا عن طبق» (و) موضع (على) نحو:

( كما على موضع عن قد جعلا) كما تقدّم و هذا تصريح بانّ لكلّ حرف معنى مختصّا به و استعماله فى غيره على وجه النّيابة.

ترجمه و شرح:

مصنّف گويد:

بواسطه « باء » معناى استعانت و تعديه و تعويض و الصاق را بكار ببر و نيز بواسطه آن معانى « مع » و « من » و « عن » را نطق كن.

شارح گويد:

كلمه « باء » در معانى ذيل استعمال مى‌شود:

١- استعانت مانند: بسم اللّه الرّحمن الرّحيم (بنام خداوند بخشنده مهربان).

٢- تعديّه مثل: ذهب اللّه بنورهم‌ ( خداوند نور ايشان را برد).

شاهد در « بنورهم » است كه « باء » در آن براى تعديه « ذهب » آمده.

بايد توجّه داشت كه بين باء تعديه و همزه باب افعال جمع نبايد نمود بلكه فعل را يا با همزه و يا با اينكلمه متعدّى ساخت.

٣- عوض.

قابل توجّه است كه تعويض با بدل فرق دارد چه آنكه در بدل، مبدل با